ผ้าทอมือพื้นเมือง หนองบัวลำภู

เส้นไหม ใยฝ้าย ลวดลายบนผืนผ้า
ช่างภาพ: 

หนองบัวลำภู เป็นจังหวัดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย เป็นหนึ่งในสามจังหวัดที่แยกตัวออกมาจากอุดรธานี เมื่อ พ.ศ.2536 พร้อมกับจังหวัดอำนาจเจริญ และจังหวัดสระแก้ว แหล่งประวัติศาสตร์ของจังหวัดหนองบัวลำภู คือเส้นทางเดินทัพของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช พ.ศ.2117 จากจังหวัดพิษณุโลกผ่านอำเภอวังทอง อำเภอด่านซ้าย อำเภอเมืองเลย อำเภอสุวรรณคูหา ผ่านตำบลกุดกะสู้ เข้าสู่อำเภอเมืองหนองบัวลำภู และตั้งทัพ ณ สนามสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ริมฝั่งหนองบัวบึงน้ำจืดขนาดใหญ่ของจังหวัดหนองบัวลำภู

ลักษณะการแต่งกายของชาวจังหวัดหนองบัวลำภูในอดีต ผู้หญิงสวมเสื้อขาวเป็นพื้น ส่วนผ้าถุงจะเป็นผ้าไหมหมี่ขิด มีหัวซิ่นและตีนซิ่นที่ทอและหูกถึงสามหูก นำมาเย็บติดปะต่อกันเรียกว่า "สามทรวง" มีการทัดดอกไม้สำหรับหญิงสาวผู้เฒ่าผู้แก่แล้วแต่จะใส่อ้ม (ต้นอ้ม ใบมีกลิ่นหอม เมื่อนำใบมาเผาไฟพอลวกๆจะมีกลิ่นหอม) ไว้ทรงผมดอกทุ่ม ผู้ชายสวมเสื้อสีดำเป็นพื้น ใส่ผ้าโสร่งไหม มีกางเกงหัวรูดเป็นผ้าชั้นใน

ปัจจุบันนี้ชาวหนองบัวลำภูยังมีการทอผ้าอยู่ในหลายชุมชน อย่างเช่น ผ้าทอมือพื้นเมืองของ บัวลำ ผิวผ่อง ซึ่งอยู่ที่บ้านเลขที่ 5 บ้านโคกสะอาด หมู่ 5 ตำบลนิคมพัฒนา อำเภอโนนสัง จังหวัดหนองบัวลำภู มีการทอผ้าลายหมี่ (ผ้ามัดหมี่) ซึ่งขั้นตอนต่างๆ เริ่มจากการเลี้ยงไหม นำรังไหมมาทำเป็นเส้นไหมแล้วนำมาล้างด้วยน้ำดั่งเพื่อฟอกให้เส้นไหมมีความเหนียวมีสีสวยงามแล้วนำมาใส่หลาปั่นให้เส้นไหมมีความแข็งแรง เส้นใยยึดแน่นคงทน ออกแบบลายสี ย้อมสีตามที่ออกแบบไว้เสร็จนำมาค้น เพื่อมัดหมี่เอาลาย การผูกใบตองเพื่อไม่ให้สีติดในขณะที่ย้อมสี และสีนั้นจะไม่ติดในส่วนที่นำใบตองมัดไว้ เมื่อลงสีติดแล้วก็มาถึงการมัดเอาลาย มัดเสร็จนำไปย้อมสีแล้วนำมาล้างทำความสะอาดให้สีส่วนที่หลุดออกง่ายๆ นอกผิวเส้นไหมออกให้หมด เสร็จแล้วก็มาถึงขั้นตอนในการย้อมสีจริง เช่น สีน้ำเงินเปลือกมังคุด เสร็จแล้วแกะเชือกที่มัดลายออกนำมากวักปั่นใส่หลอดนำไปทอเป็นผ้ามัดหมี่ในขั้นตอนต่อไป

การทอผ้าพื้นเมืองนี้นอกจากไว้ใช้ในครอบครัวแล้วยังนำมาจำหน่ายในชุมชน เช่น ผ้าทอลายขิด ผ้าขาวม้า ผ้าซิ่นและผ้าลายสายฝนของกลุ่มทอผ้าไหมบ้านใหม่โพธิ์ทอง ตั้งอยู่บ้านเลขที่ 9 บ้านใหม่โพธิ์ศรีทอง หมู่ที่12 ตำบลป่าไม้งาม อำเภอเมืองหนองบัวลำภู เป็นผลิตภัณฑ์โอท็อป ได้รับรางวัล 4 ดาว พ.ศ.2552 ของอำเภอเมืองหนองบัวลำภู ที่ได้รับความนิยมอย่างมาก เป็นการผลิตผ้าทอลายใหม่ๆเป็นแบบอย่างและเป็นต้นแบบได้ดี ทั้งยังมีทอผ้าโสร่ง ผ้าคลุมไหล่ ที่นักท่องเที่ยวไปเยือนเมืองหนองบัวลำภูจะซื้อหาเป็นของขวัญของฝากกันอีกด้วย หนองบัวลำภูยังมีสถานที่ท่องเที่ยวอีกมากมายดังคำขวัญจังหวัดที่ว่า...ศาลสมเด็จพระนเรศวรมหาราช อุทยานแห่งชาติภูเก้าภูพานคำ แผ่นดินธรรมหลวงปู่ขาว เด่นสกาวถ้ำสุวรรณคูหา ถ้ำเอราวัณ นครเขื่อนขันธ์ กาบแก้วบัวบาน และ แหล่งโบราณคดีบ้านกุดคอเมย และบ้านกุดกวางสร้อย...โอกาสหน้านิตยสารหญิงไทย จะรวบรวมเรื่องราวของจังหวัดหนองบัวลำภู มาฝากคุณผู้อ่านค่ะ