ความพอดี

โภชนาการเพื่อสุขภาพ

ถึงหน้าผลไม้ อะไรก็อร่อย มะม่วงสุกคาต้นอร่อยมาก มีเพื่อนแจกสับปะรดสุดยอดอร่อยมาให้อีก กินเพลินไป ยังไม่ทันข้ามคืนปวดท้อง ถ่ายเสียหลายรอบ ไม่ใช่ท้องเสีย แต่ร่างกายได้รับเส้นใยมากเกินไป ถ่ายบ่อยก็ไม่สบาย ไม่ถ่ายท้องผูกก็เป็นเรื่องอีก ยิ่งกำลังเป็นโรคกรดไหลย้อน กินมากเมื่อไรต้องปวดท้อง ดีที่มีหลานชายเป็นหมอ ไม่อยากรบกวน แต่ปวดท้องจนไม่เป็นผู้เป็นคน ไม่มีประโยชน์เลย ทำอะไรก็ไม่ไหว ต้องปรึกษาคุณหมอ ได้รับคำแนะนำให้กินอาหารทีละน้อย กินบ่อยๆ ดีมาก ไม่ปวดท้องอีกเลย

เมื่ออายุมากขึ้น เรื่องกินเป็นเรื่องใหญ่ ตั้งแต่กินอะไรดี กินได้มากน้อยเท่าไร กินตอนไหน ทุกคนต้องรู้จักตัวเอง กินอะไรแล้วสบายดี กินอะไรแล้วไม่ย่อย อึดอัด แน่นท้อง กินอะไรแล้วท้องเสีย ท้องเดิน วันหนึ่งกินอาหารหลายครั้ง ต้องคิดทุกครั้งว่ากินดีหรือไม่ดี อร่อยนั้นเป็นสิ่งสำคัญที่สุด ไม่อร่อยแล้วจะกินไปทำไม ความสุขหาได้ง่ายๆวันละสามสี่ครั้ง กินอาหารอร่อย ได้รับความสุข กินแล้วย่อยได้ดี ไม่มีอาการไม่สบาย เป็นความสุขที่ตามมา ถ้ากินอร่อยแล้วเกิดปวดท้อง ท้องเสีย เป็นความทุกข์ที่ใช้เวลานานกว่าการกิน กว่าจะหมดทุกข์คือหายดี อาจต้องใช้เวลาเกินยี่สิบสี่ชั่วโมง

ความสุขที่เป็นผลจากการกินอาหาร คือความแข็งแรง รูปร่างดี แต่งตัวได้สวย ความทุกข์จากการกินไม่ดี คือร่างกายอ่อนแอ เกิดโรค อ้วนมากหรือผอมมากเกินไป แต่งตัวให้สวยได้ยาก หาซื้อเสื้อผ้าสำเร็จรูปพอดีตัวได้ยาก ต้องสั่งตัด ค่าใช้จ่ายสูง ความสบายเป็นสิ่งที่คนส่วนมากเห็นเป็นเรื่องธรรมดา เมื่อไม่สบายแล้วจึงมาสงสัยว่าเกิดเพราะเหตุใด เรากินอาหารทุกวัน วันละหลายครั้ง ทำไปโดยอัตโนมัติ ลองสังเกตตัวเอง กินอะไรแล้วไม่สบาย กินเท่าไรจึงจะพอดี ไม่เกิดอาการไม่สบายภายหลัง

โทรทัศน์โฆษณายาแก้ท้องอืด อาหารไม่ย่อย แสดงว่ามีคนปวดท้องเพราะอาหารไม่ย่อยมากพอที่จะขายยา คนไม่เคยปวดท้องไม่รู้ว่าทรมานเพียงใด เมื่ออาหารไม่ย่อย ร่างกายจะพยายามขับออก จะมีอาการคลื่นไส้อาเจียน อาหารที่ค้างอยู่ในกระเพาะอาหารและลำไส้ เป็นอาหารของแบคทีเรีย เกิดฟองเป็นลมแน่นในท้อง ต้องกินยาขับลม ทั้งเรอทั้งผายลม จนอาหารและลมในท้องออกหมด จึงจะหายจากอาการท้องอืด ใช้เวลาหลายชั่วโมง ทำให้ขยาดไม่กล้ากินอาหาร คนเป็นโรคกรดไหลย้อนจะผอมลงอย่างรวดเร็ว หมดแรง หน้าตาอิดโรย กว่าจะได้รับคำแนะนำให้กินทีละน้อย กินบ่อยๆ ให้มีอาหารในทางเดินอาหารเพียงเล็กน้อย พอที่จะย่อยไปเรื่อยๆ จะหายจากอาการแน่นท้อง เพราะอาหารไม่ย่อย มีความสุขดีเพราะได้กินบ่อยๆ

นอกจากต้องคิดว่ากินอะไรดี ยังต้องระวังว่ากินเท่าไรดี เห็นดาราจัดรายการนำกิน เลือกร้านอาหารอร่อย แล้วชวนกันกินให้ดู เป็นห่วงคนที่แสดงการกินอาหารคำโต ถ้ากินแบบนี้ไปเรื่อยๆในชีวิตจริง อีกไม่นานคงต้องเป็นโรคอาหารไม่ย่อย ไม่ว่าอวัยวะใดในร่างกายของเรา ถ้าใช้งานเกินความพอดี จะเกิดอาการป่วยของอวัยวะนั้นเมื่อต้องการพัก ทางเดินอาหารเป็นอวัยวะที่ใช้งานหนัก ทำงานทุกวันตลอดเวลาทั้งเมื่อกินอาหารและเมื่อไม่ได้กิน ยังต้องย่อยอาหารต่อไปอีก การกินเร็วจะกินมากเกินอิ่ม กินช้าๆ เคี้ยวให้ละเอียด ช่วยให้กระเพาะอาหารและลำไส้ทำงานง่ายขึ้น อาหารย่อยได้ในระหว่างที่ยังกินไม่อิ่ม เมื่อมีกลูโคสในเลือดเพิ่มขึ้น จะรู้สึกอิ่ม ไม่กินมากเกินไป

คนอ้วน คนที่มีโรคกระเพาะ คนที่อยากผอม ต้องกินอาหารทีละน้อย กินบ่อยๆ เคยตักข้าวเต็มจาน เปลี่ยนเป็นตักข้าวแค่ครึ่งจาน กินหมดแล้วหยุดกินสักพัก รออีกชั่วโมงหนึ่งหรือสองชั่วโมง กินอีกครึ่งจาน กินผลไม้เป็นอาหารว่าง ช่วยให้ได้รับวิตามิน เกลือแร่ เส้นใยอาหาร ผักผลไม้มีประโยชน์มาก แต่ถ้ากินมากเกินไปจะทำให้อาหารผ่านทางเดินอาหารเร็ว จะต้องถ่ายบ่อย ถ่ายเหลวไม่เป็นก้อน จะรู้สึกอ่อนเพลีย ต้องงดผักผลไม้ในมื้อต่อไป จนกว่าจะหมดอาการถ่ายท้อง อาหารทุกอย่างมีประโยชน์ ต้องได้รับทั้งข้าว เนื้อสัตว์ ผัก ผลไม้ และไขมัน แต่ถ้าได้รับมากเกินไปจะเป็นโทษ

ใครๆก็บอกให้กินผักผลไม้มากๆ มากเท่าไรยังเป็นประโยชน์ มากเกินไปนอกจากจะได้รับเส้นใยมากเกินไป ยังอาจได้รับสารพิษที่ติดมาจากการขนส่ง การปอกการหั่น การปั่นให้เป็นชิ้นเล็ก แม้จะเป็นผักปลอดสารพิษ ปลูกในน้ำผสมสารเคมี ไม่แน่ใจว่ามีประโยชน์มากกว่าพืชผักที่ปลูกในดิน การขนส่ง การนำมาประกอบอาหาร มีโอกาสได้รับเชื้อโรคทุกขั้นตอน กินพอดีเป็นดีที่สุด มีคำแนะนำที่ทำตามง่าย คือในอาหารแต่ละมื้อ ให้มีผักครึ่งหนึ่ง อย่างอื่นครึ่งหนึ่ง ไม่ใช่ต้องการมีสุขภาพดี กินแต่ผัก งดข้าวและเนื้อสัตว์ ผักมากเกินไปก็ทำให้ท้องเดิน

ความพอดีในการกินอาหาร คือแต่ละมื้อมีข้าวหนึ่งจาน ใช้ทัพพีตักเพียงหนึ่งทัพพี แต่ละจานอาจจะมีข้าวมากหรือน้อยก็แล้วแต่การตัก คนกินข้าวมากอาจจะตักจนพูน แถมกดจนแน่น นับว่ามากเกินพอดี กินกับข้าวที่มีทั้งเนื้อสัตว์และผัก ถ้ามีไข่ก็ลดเนื้อสัตว์ลง กินไข่วันละฟอง ถึงชอบมากก็ไม่ควรกินหลายฟอง เมื่ออายุมากขึ้น กินไข่วันเว้นวัน เนื้อสัตว์ทั้งมื้อรวมกันสักสองช้อนโต๊ะ มากเกินไปจะเป็นอันตรายต่อไต ในเนื้อสัตว์มักจะมีไขมันปนมา และการประกอบอาหารเนื้อสัตว์ มักจะมีการใช้ไขมันเพิ่มขึ้น เมื่อกินเนื้อสัตว์มากจึงทำให้อ้วนมากขึ้น

เรื่องอ้วนเป็นปัญหาของคนปัจจุบัน กินมากทำให้อ้วน ออกกำลังน้อยทำให้อ้วน ในประเทศอเมริกาและในยุโรปมีคนอ้วนถึงหนึ่งในสี่ คนเดินมาสี่คน จะเป็นคนอ้วนหนึ่งคน มีโรคที่เกี่ยวกับความอ้วนตามมา กินน้อยเกินไปทำให้ผอม คนผอมมีความต้านทานโรคต่ำ ติดโรคง่าย เป็นโรคแล้วหายได้ยาก หายได้ช้า ความพอดีจึงเป็นเรื่องสำคัญ การสำรวจตัวเองว่าได้กินพอดี คือสังเกตดูการถ่ายด้วย ควรถ่ายอุจจาระวันละครั้ง ถ่ายปัสสาวะวันละสามสี่ครั้ง ถ้าถ่ายบ่อยครั้งหรือไม่ถ่าย แสดงว่ากินไม่พอดี ความสบายจึงเกี่ยวข้องกับทั้งการได้กิน และการถ่าย ปรับการกินอาหารและการดื่มน้ำให้พอดี เพื่อความสบายตลอดไป