อนุตรา วรรณวิโรจน์ อุดมการณ์ที่มุ่งมั่นกับงานสนองพระราชดำริ

บุคคลสนทนา
ช่างภาพ: 

เพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสที่ทรงมีพระชนมายุ 80 พรรษา ในปี 2550 รัฐบาลสาธารณรัฐประชาชนจีนได้ทูลเกล้าฯถวายเงิน จำนวน 8 ล้านหยวน (ประมาณ 40 ล้านบาท) เพื่อใช้ในการสร้างศูนย์ร่วมมือทางวิชาการระหว่างประเทศไทยและสาธารณรัฐประชาชนจีน เพื่อเป็นประโยชน์แก่ประชาชนบนพื้นที่สูงทางภาคเหนือของประเทศไทย โดยสนับสนุนการดำเนินโครงการระยะที่ 1 ในปี 2552 และทูลเกล้าฯถวายเงิน จำนวน 10 ล้านหยวน (ประมาณ 50 ล้านบาท) เพื่อใช้ในการสนับสนุนการดำเนินโครงการระยะที่ 2 ในปี 2555 ในรูปแบบสิ่งของ สิ่งปลูกสร้าง เครื่องจักรกล บุคลากร พันธุ์พืช และปัจจัยการผลิตอื่นๆ รวมถึงการถ่ายทอดเทคโนโลยี

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี จึงได้พระราชทานพระราชานุมัติให้ สำนักงานมูลนิธิชัยพัฒนา ดำเนินงาน โครงการความร่วมมือระหว่างมูลนิธิชัยพัฒนา-สาธารณรัฐประชาชนจีน บนที่ดินราชพัสดุ แปลงที่ ชม.363 ตำบลโป่งน้ำร้อน อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ คิดเป็นพื้นที่โดยประมาณ 578 ไร่ 3 งาน 33 ตารางวา ซึ่งเดิมเคยเป็นพื้นที่บางส่วนของศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรเชียงใหม่ สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 1 เชียงใหม่ (สวพ.1) ทางโครงการได้ดำเนินงานโครงการและกิจกรรมต่างๆทั้งทางด้านการวิจัยและพัฒนาการผลิตพืช ด้านการผลิต การแปรรูป และการตลาดและได้ให้ความช่วยเหลือชุมชนในท้องถิ่นบริเวณโดยรอบโครงการ ในการจัดฝึกอบรมเพื่อพัฒนาอาชีพเสริมให้แก่กลุ่มชาวบ้านตำบลโป่งน้ำร้อนและเพื่อนำผลิตภัณฑ์ของกลุ่มชาวบ้าน เช่น ผลิตภัณฑ์จากไม้กวาด ผลิตภัณฑ์น้ำพุร้อนฝาง และผลิตภัณฑ์แปรรูปต่างๆ มาจำหน่ายภายในโครงการ

แม้เป็นเพียงเจ้าหน้าที่ผู้ประสานงานในโครงการความร่วมมือระหว่างมูลนิธิชัยพัฒนา-สาธารณรัฐประชาชนจีน ของสำนักงานมูลนิธิชัยพัฒนา คุณแอน-อนุตรา วรรณวิโรจน์ ก็เป็นคนรุ่นใหม่ที่มีอุดมการณ์อยากเห็นผู้คนในชุมชนต่างๆที่ห่างไกลแสงสีและความเจริญ ได้อยู่ดีกินดี มีความสุขตาม ดังนั้น เมื่อเรียนจบปริญญาโทจากมหาวิทยาลัยที่ใหญ่เป็นอันดับ 2 ในสหราชอาณาจักร เธอจึงไม่ลังเลที่จะทำตามความฝัน เข้ามาทำงานให้กับมูลนิธิชัยพัฒนาด้วยความมุ่งมั่นที่มีอยู่ในใจ ต้องการเป็นอีกหนึ่งแรงที่มีโอกาสทำงานสนองแนวพระราชดำริ

"...แอนจบปริญญาตรีคณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เลือกวิชาภาษาจีนเป็นวิชาเอก เรียนจบปริญญาตรีแล้วไปทำงานที่บริษัทปูนซิเมนต์ไทย ประมาณปีครึ่ง จากนั้นก็ไปเรียนต่อปริญญาโทด้านManagement in china ที่วิทยาลัยบูรพาศึกษาและการศึกษาแอฟริกา มหาวิทยาลัยลอนดอน (School of Oriental and African Studies ย่อว่า SOAS โซแอส) เป็นวิทยาลัยแห่งหนึ่งในมหาวิทยาลัยลอนดอน มีชื่อเสียงระดับโลกในสาขาประวัติศาสตร์ ภาษา วรรณคดี ศาสนา เศรษฐกิจ สังคมและการเมืองของบรรดาประเทศในเอเชีย แอฟริกา และตะวันออกกลาง โซแอส ตั้งอยู่ที่รัสเซลล์สแควร์ ใจกลางกรุงลอนดอน ใกล้กับพิพิธภัณฑ์แห่งชาติและหอสมุดแห่งชาติ มีที่พักสำหรับนักศึกษาเป็นของตัวเอง เพราะเปิดสอนวิชาเกี่ยวกับสังคมและวัฒนธรรมของเอเชีย จึงมีนักศึกษาต่างชาติโดยเฉพาะจากเอเชียเข้าไปศึกษาเป็นจำนวนมาก

โซแอสเป็นสถาบันอุดมศึกษาแห่งเดียวในสหราชอาณาจักรที่มีภาควิชาภาษาไทย มีการเรียนการสอนภาษาและวรรณคดีไทย รวมทั้งดนตรีไทยด้วย นอกจากนี้ยังเปิดสอนภาษาและวรรณคดีเขมร บาลี สันสกฤต ในอดีตมีนักสันสกฤตไทยหลายท่านมาศึกษาอยู่ที่โซแอสแห่งนี้ อาทิ ศ.ม.ล.จิรายุ นพวงศ์ ศ.ม.ล.ปิ่น มาลากุล ถือว่าเป็นแหล่งค้นคว้าด้านเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ที่สำคัญเช่นเดียวกับมหาวิทยาลัยคอร์เนลล์ในสหรัฐอเมริกา มหาวิทยาลัยปารีสในฝรั่งเศส มหาวิทยาลัยแห่งชาติออสเตรเลีย มหาวิทยาลัยเกียวโตในญี่ปุ่น และมหาวิทยาลัยแห่งชาติสิงคโปร์ ซึ่งปัจจุบันสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเป็นอาจารย์กิตติมศักดิ์ (Honorary Fellow) ประจำสถาบันนี้ด้วย และเสด็จฯมาร่วมทรงดนตรีไทยกับคณาจารย์ผู้ชำนาญดนตรีไทยและนักศึกษาที่ศึกษาดนตรีไทยของโซแอสนี้เป็นประจำทุกปี..."

ระหว่างเรียนปริญญาโท คุณแอนได้เรียนวิชาหนึ่งที่เธอบอกว่า "เจ๋งมาก" เพราะในวิชานี้ได้สอนให้นักศึกษาพลิกมุมมองของอาหารที่มีคุณค่ามากกว่าการโภชนาการ เป็นมุมมองในความเสี่ยงของอาหารที่มีโอกาสหมดโลกได้

"...ช่วงเรียนปริญญาตรีแอนไม่เคยทำกิจกรรมออกค่าย จบมาทำงานก็ทำไปอะไรไป บางครั้งก็รู้สึกเบื่องานที่เป็นรูทีน ทำซ้ำๆเหมือนกันในทุกวัน แต่พอไปเรียนปริญญาโท1ปี แอนเปลี่ยนแนวคิด เปลี่ยนทัศนคติในการมองอะไรต่างๆมาก เพื่อนที่อยู่โน่น เป็นชาวแอฟริกา ชาวอาหรับ มีความหลากหลายทางเชื้อชาติ มีระเบียบทางสังคมต่างกัน พอเจอคนมากขึ้นเราก็เริ่มเข้าใจวิถีชีวิตของแต่ละชาติ แต่ละสังคมมากขึ้น...

...อยู่ที่โน่นเรามีการพูดคุยกันถึงการเข้าถึงอาหารค่ะ ปัจจุบันนี้มีความเป็นทุนนิยมสูง คนมองกันแค่ตัวเงิน คิดกันว่าสิ่งสำคัญที่สุดในโลกคือเงิน ลองคิดดูว่าถ้าเกิดเหตุการณ์ที่เรามีเงินมหาศาลกับอาหารเหลือแค่จานเดียว คนก็ต้องเลือกอาหาร เงินทองไม่มีความหมายแล้วในตอนนั้น เพราะไม่สามารถช่วยให้เรามีชีวิตรอดได้ ตอนนี้พื้นที่ที่เป็นนาข้าวของเรามันก็ไม่เหลือเท่าไรแล้ว สิ่งที่ได้จากการไปเรียนปริญญาโท จึงเปลี่ยนความคิดของแอนได้ อย่างวิชาที่แอนเรียนเขาบอกว่าจริงๆแล้วในทุกประเทศ แม้เป็นประเทศที่เจริญแล้วก็ตาม การเข้าถึงอาหารก็ไม่ทั่วถึงทุกคน สุดท้ายการเข้าถึงอาหารต้องถูกกำหนดด้วยเงิน ถ้ามีเงินคุณก็เข้าถึงอาหารได้ อย่างประเทศเอธิโอเปีย ภาพที่เราเห็นพวกเด็กอดอยากตัวผอมโซนั้น เขาไม่มีอาหารกินเพราะเขาไม่มีเงิน แต่ชาวเอธิโอเปียที่มีเงินเขาเข้าถึงอาหารได้ดีกว่าคนชั้นกลางบ้านเราด้วยซ้ำ ทำให้แอนคิดว่างานออฟฟิศ ที่ไปทำงานเป็นลูกจ้างเขา รับเงินเดือน รับโบนัสมันก็แค่นั้น แอนจึงอยากมาทำงานให้มูลนิธิ เพราะรู้สึกว่าเป็นงานที่มีประโยชน์อย่างมากสำหรับคนทั่วไปค่ะ?"

ช่วงที่มาทำงานมูลนิธิชัยพัฒนาในระยะแรกๆ ไม่มีความรู้เรื่องการเกษตรเลย แต่คุณแอนก็บอกกับตัวเองว่าไม่มีใครรู้ทุกอย่างมาตั้งแต่เกิด ต้องค่อยๆเรียนรู้กันไป

"...มูลนิธิชัยพัฒนามีโครงการอยู่ทั่วประเทศ แบ่งเป็นเขตไปเช่น ภาคเหนือตอนบน ภาคกลาง ในแต่ละโครงการก็มีเจ้าหน้าที่ส่วนกลางประสานงานดูแลรับผิดชอบร่วมกับเจ้าหน้าที่ในโครงการประจำท้องถิ่นซึ่งอยู่ในพื้นที่โครงการ อย่างแอนก็เป็นเจ้าหน้าที่ส่วนกลางที่มาดูแลประสานงาน ถ้านโยบายของทางส่วนกลางมีอะไรเพิ่มเติมเราก็แจ้งให้มีการปรับปรุงเป็นระยะไป แล้วทำรายงานส่งขอมูลเข้าส่วนกลางค่ะ...

...งานของมูลนิธิฯ แบ่งออกเป็น 2 ส่วน คือส่วนแรกเป็นส่วนที่มูลนิธิฯได้รับเงินสนับสนุนจากจีนมาแล้วมาจัดทำโครงการความร่วมมือระหว่างมูลนิธิชัยพัฒนา-สาธารณรัฐประชาชนจีนที่อำเภอฝาง ก็มีกรมวิชาการเกษตรมาช่วยดูแลเป็นพี่เลี้ยงให้ค่ะ ถือเป็นความร่วมมือทางวิชาการระหว่างกัน มีการทดลองปลูกข้าว เพาะเห็ด เหตุที่เลือกทำในตำบลโป่งน้ำร้อน อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ เพราะที่นี่มีภูมิอากาศเหมาะสม คล้ายๆกับเมืองจีน พื้นที่โครงการมีห้าร้อยกว่าไร่ แต่จริงๆแล้วเราใช้แค่ร้อยกว่าไร่ เพราะพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาค่ะ ซึ่งเป็นการทดลองปลูกว่าพืชชนิดไหนเหมาะสมกับการปลูกในเมืองไทย เมื่อเราเห็นว่าพืชชนิดไหนเจริญเติบโตงอกงามให้ผลผลิตดี เราก็มาทำระยะที่ 2 ต่อคือการถ่ายทอดองก์ความรู้สู่ประชาชน เน้นการถ่ายทอดความรู้จากจีนออกเป็น2แนวทางคือถ่ายทอดให้กับผู้เชี่ยวชาญ นักวิชาการที่มีความรู้ความชำนาญในด้านนั้นๆ ที่เราจะลงมือทำงานนั้นต่อไป อีกส่วนหนึ่งก็ถ่ายทอดลงมาสู่ชาวบ้าน ที่ต้องแบ่งเป็นสองกลุ่ม เพราะพื้นฐานความรู้ไม่เท่ากัน ระดับความลึกในการฝึกอบรมจึงไม่เท่ากัน ชาวบ้านเน้นเรื่องข้าวกับเรื่องปศุสัตว์เสริมเข้ามา มีคนจากกรมการข้าวเข้ามาช่วย ออกแบบให้เรา ว่าในระยะที่ 2 การฝึกอบรมของเราควรจะออกไปในแนวไหน เขาอยากให้เราขอเทคนิคหรือวิธีไหนจากจีนมา ให้เป็นประโยชน์ต่อประเทศไทยให้มากที่สุด ให้สมกับเป็นโครงการที่เกิดขึ้นด้วยความร่วมมือระหว่างสองประเทศ ...

...แอนได้ใช้ภาษาจีนบ้างเวลาที่สนทนากับเจ้าหน้าที่ของจีนที่ไม่ใช่เรื่องการงาน แต่ถ้าติดต่อกับสถานทูตจีน หลักๆเราใช้ภาษาอังกฤษนะคะ เพราะบางครั้งมีเอกสารเป็นการงานที่ต้องมีลายลักษณ์อักษรกำกับ เราก็ใช้ภาษาอังกฤษ ที่เข้าใจกันทั้งสองฝ่าย เพื่อให้ทุกคนที่เกี่ยวข้องทราบ พืชที่จีนเขามาทดลองปลูกคือข้าว โรงเห็ด ชา มีพืชหลังนาต่อจากข้าว เช่น มันฝรั่ง กระเทียม แต่ถึงแม้เราเลือกพื้นที่ที่อากาศใกล้เคียงกับจีนแล้ว แต่ว่าผลผลิตก็ยังสู้ทางเมืองจีนไม่ได้เพราะอากาศทางจีนดีกว่า อย่างเช่น จีนนำเห็ดมาทดลองหลายชนิดแต่บางอย่างไม่เหมาะกับสภาพภูมิอากาศของเรา ก็ไม่ค่อยออกมามากเท่าไร เราจึงต้องเพาะเห็ดนางฟ้าภูฎานกับเห็ดนางรมฮังการี ซึ่งไม่ใช่เห็ดพันธุ์ที่เขาให้มาแต่ขึ้นได้ดีในสภาพภูมิอากาศของเรา ทนฟ้าฝน ปลูกขึ้นง่ายและง่ายต่อการที่เกษตรกรจะนำไปปลูกจำหน่ายในอนาคต...

...พื้นที่อีกส่วนหนึ่งเป็นส่วนที่ สมเด็จพระเทพรัตน์ฯ มีพระราชดำริให้ปลูกพืชบางประเภทที่ทรงเห็นว่าน่าสนใจ ส่วนนี้มูลนิธิฯรับผิดชอบเอง เช่น การปลูกพืชสมุนไพรซึ่งเป็นพืชที่ภูมิปัญญาชาวบ้านในแต่ละท้องถิ่น สามารถนำคุณสมบัติต่างๆมาใช้ให้เป็นประโยชน์ได้หลากหลาย แตกต่างกันออกไป เพียงแต่บางชนิดยังไม่มีการรับรองเป็นทางการ ทรงมองเห็นความสำคัญในข้อนี้จึงอยากให้มีการอนุรักษ์พืชพันธุ์เหล่านี้ไว้ ต้นไม้เหล่านี้สามารถช่วยส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชนได้ ถ้าเรานำมาทำเป็นผลิตภัณฑ์ เพราะเป็นต้นไม้โตเร็ว ทำให้สร้างผลผลิตออกมาจำหน่ายได้เรื่อยๆค่ะ...

เมื่อเดือนกันยายน ปี2554 เกิดเหตุการณ์น้ำป่าทะลักท่วมที่อำเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ ความรุนแรงของน้ำป่าไหลหลากมา สร้างความเดือดร้อนเสียหายให้กับชาวตำบลโป่งน้ำร้อนทั้งทรัพย์สิน บ้านเรือน ที่ทำกินและมีผู้เสียชีวิต โครงการความร่วมมือระหว่างมูลนิธิชัยพัฒนา-สาธารณรัฐประชาชนจีนซึ่งอยู่ในพื้นที่ก็ได้รับความเสียหายไม่แพ้กัน

"...สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงห่วงใยราษฎรที่อยู่อาศัยโดยรอบบริเวณนี้ ทรงให้โครงการของมูลนิธิฯ ช่วยเหลือประชาชนในพื้นที่ให้มากที่สุด ถ้ามีปัญหาอะไรก็ให้ทำฎีกากราบบังคมทูลขึ้นไปได้เลย ผู้ใหญ่บ้านบ้านเปียงกอกทำฎีกาขึ้นไปขอความช่วยเหลือ โครงการเราจึงเป็นตัวประสานว่าจะให้ความช่วยเหลือชาวบ้านด้านใดได้บ้าง ในจุดหนึ่งก็เป็นเรื่องสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน อย่างเช่น ประปา เราติดต่อไปที่กรมทรัพยากรน้ำ ให้เข้ามาช่วยติดตั้งระบบการประปาหมู่บ้านให้ใหม่ ติดต่อไปที่กรมชลประทานให้ช่วยกันสร้างพนังกั้นน้ำเพื่อป้องกันผลกระทบที่อาจเกิดจากน้ำป่าไหลหลากรุนแรง เราประสานงานให้ทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องเข้ามาคุยกัน...

...อย่างกลุ่มชาวบ้านที่ได้รับผลกระทบจากน้ำป่าท่วมทะลัก เราก็สอบถามว่าเขาต้องการความช่วยเหลือด้านใดบ้าง เพราะช่วงที่น้ำป่าพัดมาอย่างรวดเร็วนั้น พวกเขาเก็บอะไรไม่ทัน บ้านก็พัง โคลนเข้าไปอัดอยู่ในบ้านเต็มไปหมด ข้าวของทุกอย่างสูญหายไปหมด เราจึงมาคิดถึงการเพิ่มอาชีพ สร้างรายได้ให้กับเขา ในช่วงที่พื้นที่ทำกินเขายังไม่พร้อม ซึ่งในระยะยาวนั้นเขาก็อาจใช้วิชาชีพนี้ทำเป็นรายได้เสริมควบคู่ไปกับการทำเกษตรกรรมได้ค่ะ การอบรมวิชาชีพร่วมกับ วิทยาลัยการแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยราชมงคลธัญบุรี เราให้เขามาฝึกอบรมที่โครงการ เพื่อที่ว่าในอนาคตเขาอยากทำผลิตภัณฑ์จำหน่าย ก็มาทำที่โครงการได้เลย เพราะในโครงการมีวัตถุดิบ(สมุนไพร) อุปกรณ์และสถานที่พร้อมอาหารและของว่างอีก2มื้อ เขาแค่เข้ามาเพื่อจะเรียนรู้ ไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายอะไรเลย ถ้าเขาอยากนำออกไปขายเองเราก็ยินดีให้เขานำไปขาย เพราะโป่งน้ำร้อนเป็นแหล่งท่องเที่ยว และเราก็ยังมีช่องทางการตลาด เช่น โรงแรม ร้านสปาไว้รับผลิตภัณฑ์เหล่านี้ด้วย ซึ่งในการอบรมที่ผ่านมาได้ผลตอบรับดีมากค่ะ..."

การทำงานในมูลนิธิชัยพัฒนา2ปีที่ผ่านมา จากเริ่มต้นที่มองภาพการทำงานไม่ออก ไม่รู้ว่าการทำงานมูลนิธิต้องทำอะไรบ้าง คุณแอนค่อยๆเรียนรู้และศึกษางานจากผู้ใหญ่หลายท่าน จนเริ่มเข้าใจและรู้สึกได้ว่า "อะไร" ที่นำมาทำแล้วคนในชุมชนจะได้ประโยชน์

"....เมื่อโรงพยาบาลสุขภาพตำบล ออกหน่วยคัดกรองโรคไม่ติดต่อ เช่น เบาหวาน ความดัน สารเคมีตกค้างในเลือด เราก็ออกหน่วยของเราคู่ไปด้วยค่ะ กรณีผู้ป่วยโรคเบาหวาน พอเขาตรวจเสร็จปุ๊บ ผลปรากฏว่าเขามีน้ำตาลในเลือดสูง เราก็เอาชาเจียวกู้หลานหรือแคปซูลสมุนไพรให้เขา ถ้าเขาถูกตรวจพบว่ามีปริมาณสารเคมีตกค้างในเลือดสูง เพราะชาวบ้านแถวนี้เขาทำสวนส้มซึ่งต้องใส่สารเคมีเยอะ เราก็ให้รางจืดเขาไปทดลองทาน ผ่านไป1เดือน เรามาออกหน่วยอีกครั้งเพื่อดูว่าผลเป็นอย่างไร คนที่เป็นเบาหวานระดับน้ำตาลในเลือดไม่เพิ่มขึ้น ความดันปกติ ผู้ที่มีปริมาณสารเคมีในเลือดสูงก็กลับมาเป็นปกติ แอนก็อยากรู้เหมือนกันว่าสมุนไพรเราใช้ได้ผลหรือไม่ แอนก็ซื้อกลับไปให้คนที่บ้านทดลองทานกัน ส่วนใหญ่ก็มาบอกว่าดีนะ เห็นผลนะ บางคนบอกว่า ชาเจียวกู้หลานก็มีส่วนทำให้น้ำหนักลดลงนะ เพราะไปช่วยลดน้ำตาล ลดไขมันในเส้นเลือดที่สะสมในร่างกายของเรา...

...เจียวกู้หลานที่โครงการปลูกเป็นพันธุ์12ปันนาเบอร์1 ซึ่งกรมวิชาการเกษตรหามาให้ พืชชนิดนี้โตเร็วแต่ปลูก4ปีก็ต้องรื้อแปลงออกเพื่อลงต้นใหม่ มีสารเหมือนโสม สามารถช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของเลือด โครงการทำเป็นต้นกล้าแจกชาวบ้าน ให้เขาไปปลูก จนโตได้ระดับหนึ่ง เขาก็กลับมาขายเรา เพื่อที่เราอบแห้งไว้ทำเป็นสมุนไพร ในอนาคตถ้าอาคารแปรรูปเสร็จเรียบร้อย ก็คาดหวังว่าชาวบ้านจะเข้ามาทำแทนโครงการ ต่อไปโครงการก็มีหน้าที่รับซื้ออย่างเดียว ปัจจุบันที่มูลนิธิทำอยู่คือแปรรูป บรรจุ และขอใบ อย. ถ้าวันหนึ่งที่เขาพร้อมเขาอยากมาทำตรงนี้ เราก็มีที่สำหรับให้เขาทำ โดยที่เขาก็เข้ามาทำโดยไม่เสียค่าใช้จ่ายใดๆ...

...นอกจากนี้ทางโครงการยังทำกล้าเมล็ดกาแฟให้ชาวบ้านขาย มีพันธุ์เดียวคือบัลติมอร์ มีการทดลองปลูกมะเยาเหลี่ยมเป็นพืชน้ำมัน เมื่อหีบน้ำมันออกมาแล้วนำไปใช้เคลือบธนบัตร ตอนนี้น้ำยาเคลือบธนบัตรประเทศไทยนำเข้าจากจีนอยู่ เราคงต้องปลูกเยอะๆแล้วต้องใช้เวลาอีกนานกว่าจะโตพอใช้ได้ พืชเหล่านี้ชาวบ้านก็ไม่ค่อยชอบรอเท่าไร ที่ไม่ใช้ละหุ่ง เพราะต้นเล็ก หักง่าย โดนลมก็หักแล้ว แต่มะเยาเหลี่ยมเป็นไม้อายุยืนอยู่ได้เป็นร้อยปี ที่เห็นนี้อายุแค่ 3ปี โตมาพร้อมๆกับช่วงตั้งโครงการค่ะ เรามีแปลงสตรอว์เบอร์รี่ ปลายเดือนธันวาคมก็เริ่มออกผลแล้ว เราปลูกไว้ทำผลิตภัณฑ์แปรรูป ที่เห็นดอกเหลืองๆเป็นทุ่งปอเทือง พืชตระกูลถั่วปลูกคลุมดินไว้ก่อน พอจะปลูกพืชอะไรก็ไถต้นปอเทืองกดทับลงไปในดินเป็นปุ๋ย...

...ตั้งแต่ทำงานที่นี่ แอนซื้อของไม่กล้าต่อราคาเลย พืชผักแต่ละอย่างกว่าจะปลูกให้โต ยากลำบากแค่ไหนที่จะหาผลผลิตออกมาขายให้เรา เขาทำการเกษตร เงินที่ได้มาเขาก็นำไปต่อยอดในการทำเกษตรครั้งต่อไป แอนไม่แน่ใจว่าเขาคิดราคาค่าแรงตัวเองหรือเปล่า แต่แอนว่าเขาไม่ได้คิดนะ เขาทำเพื่อที่เขาจะได้มีเงินไปทำต่อ มีเงินไปทำต่อ มีเงินไปทำต่อ โดยที่เขาต้องทำงานอย่างนี้ไปเรื่อยๆไม่ได้หวังร่ำรวยอะไร...

...2ปีที่ผ่านมา แอนภูมิใจที่ได้ทำงานในมูลนิธิชัยพัฒนา แอนเชื่อว่าคนที่มาทำงานมูลนิธิทุกคน มีพระองค์ท่านเป็นแรงบันดาลใจ ทุกคนมีความรู้สึกตั้งใจทำงาน คิดอย่างเดียวว่าอยากสนองงานท่าน ถ้าไม่ใช่ด้วยเหตุผลนี้ ก็มองไม่ออกว่าจะมีเหตุผลอื่นใด เพราะท่านเป็นแรงบันดาลใจ ท่านเป็นแรงผลักดันให้คนในมูลนิธิทำงาน ทำงาน ทำงาน ถึงแม้ว่าจะมีอุปสรรค มีเรื่องความขัดแย้ง มีปัญหา พวกเราก็ทำงาน ทำงาน เพื่อให้ผลประโยชน์ตกมาอยู่กับประชาชนให้มากที่สุด

...เพื่อให้สุดท้ายแล้วเมื่องานสำเร็จลงก็จะได้เห็นกันว่าโครงการของท่านมีประโยชน์กับทุกคนจริงๆ..."