เสน่ห์เย้ายวนของอ๋าวหญ่าย มัดใจชายด้วย เฝอ

วิถีไทย

ในบรรดาอาเซียนด้วยกัน เวียดนาม คือคู่แข่งคนสำคัญของไทย ชนิด หายใจรดต้นคอ ทั้งที่มีความแตกต่างกันอย่างมาก แต่ก็มีความละม้ายกันหลายอย่างที่ทำให้กลายเป็นประเทศซึ่งกำลังชิงความได้เปรียบไปจากเราอย่างน่ากลัว มองผิวเผินแทบจะแยกไม่ออกเลยว่า ใครมีต้นทุนมากกว่ากัน ระหว่างไทยกับเวียดนาม

ทั้งสองประเทศปลูกข้าวเป็นสินค้าออก แต่เวียดนามมีขีดความสามารถในการปลูกข้าว ให้ผลผลิตต่อไร่สูง แม้จะมีเนื้อที่เพาะปลูกเพียง 25 ล้านไร่ แต่กลับทำผลผลิตได้ถึงปีละประมาณ 35 ล้านตัน สูงสุดเป็นอันดับ 5 ของโลก และเคยส่งออกเป็นที่ 2 รองจากไทย แต่ปีที่ผ่านมาวิ่งแรงแซงโค้ง เพราะข้าวไทยแพงกว่า เวียดนามปลูกยางพารามาเป็นเวลานานกว่า 100 ปี และพัฒนาการผลิต จนปัจจุบันเป็นตลาดส่งออกยางคุณภาพได้ไม่แพ้ไทย สินค้าขึ้นชื่ออีกอย่าง ได้แก่ กาแฟ ส่งออกเป็นอันดับ 2 ของโลก แต่ที่เวียดนามเหนือกว่าไทยหลายชั้น น่าจะเป็นเรื่องของความขยัน มีวินัย และอดทนเป็นเลิศของพลเมือง ชายใดได้ศรีภรรยาเป็นสาวเวียดนาม นับได้ว่าโชคดีนักแล

ชุดประจำชาติของสตรีเวียดนาม คือ ชุดอ๋าวหญ่าย แปลว่า ชุดยาว พัฒนามาจากเครื่องแต่งกายแบบจีนที่เป็นเสื้อติดกระดุมกับกางเกงขายาว คอเสื้อคล้ายกี่เพ้าของจีน ผ่าข้างลงมาถึงใต้รักแร้ ติดกระดุมปิดถึงคอ ช่วงเอวถึงชายเสื้อผ่าข้าง ภายในมีเสื้อชั้นใน เป็นลักษณะผ้าคล้องคอผืนเล็ก

เรียกว่า เอี๊ยม นุ่งกางเกงขายาว ทรงผมนิยมไว้ยาวแล้วเกล้ามวย บ้างสวมหมวกหนอนลา หรือใช้ผ้าสามเหลี่ยมคลุมศีรษะ ดึงชาย 2 ข้างมาปิดคาง สมัยก่อนผู้หญิงธรรมดาจะสวมเสื้อผ้าสีดำ ทำจากเส้นใยหยาบๆ ส่วนผู้หญิงชั้นสูง จะสวมเสื้อผ้าเนื้อดี ใช้สีเหลือง น้ำเงิน แดง หรือม่วง มุ่นมวยผม สวมรองเท้า เริ่มกำหนดให้ใช้มาตั้งแต่ในสมัยราชวงศ์เหงียน ให้ความรู้สึกอ่อนหวาน และเย้ายวนในขณะเดียวกัน ในระยะแรก อ๋าวหญ่ายจึงเป็นเครื่องบ่งบอกถึงชนชั้นในเวียดนามได้เป็นอย่างดี

คริสต์ศตวรรษที่ 19 ต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 เวียดนามได้รับอิทธิพลทางวัฒนธรรมจากฝรั่งเศสที่เข้ายึดครอง ทำให้มีการรับรูปแบบชุดจากตะวันตกมาผสมผสานกับอ๋าวหญ่ายดั้งเดิม โดยปรับเปลี่ยนให้ชุดรัดรูป และแนบเนื้อขึ้น รวมทั้งสีสันก็หลากหลายตามสมัยนิยม เส้นใยที่ใช้บางเบากว่าเดิม สวมใส่กับกางเกงบางพลิ้วสีขาว

ชุดสตรีที่นิยมใส่กันมากอีกแบบ เรียกว่า อ๋าวบ่าบา เป็นชุดที่ได้รับอิทธิพลจากจีน ในขณะที่อ๋าวหญ่ายใช้สวมใส่ในพิธีสำคัญ ชุดอ๋าวบ่าบา เป็นชุดใส่ลำลอง และเป็นที่นิยมของสาวชาวชนบท

ประกอบด้วยเสื้อแขนยาวผ่าหน้าติดกระดุม ที่ชายเสื้อผ้าด้านข้างมีกระเป๋าสองข้าง สวมกับกางเกงขายาว นอกจากนี้ ยังมี อ๋าวตื๋อเทิน แปลว่า ชุดสี่ชิ้น เป็นชุดดั้งเดิมที่ใส่มาก่อนอ๋าวหญ่ายเสียด้วยซ้ำ

ประกอบด้วย ชิ้นที่หนึ่ง เอี๊ยมหรือเสื้อชั้นใน ชิ้นที่ 2 กระโปรงยาว ชิ้นที่ 3 เสื้อคลุมชั้นนอก และชิ้นที่ 4 ผ้าไหมคาดเอว ปัจจุบันปรับปรุงให้มีสีสันสดใส และเนื้อผ้ากับลวดลายหลากหลายมากขึ้น

สตรีเวียดนามรูปร่างดี เป็นที่ต้องตาน่าจะมาจากอาหาร เพราะอาหารเวียดนามเป็นอาหารสุขภาพอันดับต้นของโลก มีผักสด และสมุนไพรเป็นองค์ประกอบ เนื้อสัตว์มีทั้งเนื้อปลา ไก่ หมู เนื้อวัว และอาหารทะเล โดยเฉพาะอาหารทะเลนั้น อุดมสมบูรณ์ และสด อาหารเวียดนามแทบทุกเมนูจะมีผักสดเป็นเครื่องเคียงเสมอ

เมนูอาหารเวียดนามที่ขึ้นชื่อที่สุด เห็นจะเป็น เฝอ คือก๋วยเตี๋ยวในน้ำซุปใสหวาน ได้จากการเคี่ยวเนื้อ และเครื่องเทศเป็นเวลานาน มีทั้งเฝอเนื้อไก่ เฝอเนื้อหมู แต่ถ้าต้องการเฝอแบบต้นตำรับดั้งเดิม จะเสิร์ฟมาในชามพร้อมหอมหัวใหญ่ และเนื้อวัวฝานชิ้นบาง ราดน้ำซุปร้อนจัด ให้เนื้อสุกพอดีกำลังนุ่ม ถ้าเป็นเฝอตอนใต้ จะใส่ผัก และสมุนไพรหลายชนิดลงไปด้วย หาเฝอกินได้ตั้งแต่เช้า มีทั้งในร้านอาหาร และริมทางตามแต่จะเลือกลิ้มลอง

ถ้าชอบก๋วยเตี๋ยวเวียดนาม ยังมี บุ๋นเซียว ทำจากก๋วยเตี๋ยวเส้นเล็ก โรยหน้าด้วยปู และหมักโม ซึ่งเป็นเครื่องปรุงรสของเวียดนาม ทำจากกุ้ง คล้ายกะปิ ราดน้ำซุปมะเขือเทศ แต่งด้วยถั่วงอก ผักสมุนไพร ผักขม และมะเขือเทศชิ้นใหญ่ แบ๋นก๋วน คล้ายก๋วยเตี๋ยวหลอด ทำจากแป้งข้าวเจ้าแผ่นบาง ห่อไส้หมู กุ้ง และเห็ดหอม กินกับน้ำจิ้มรสเปรี้ยวหวาน บุ๋นจ่า ก๋วยเตี๋ยวหมูย่าง เสริมก๋วยเตี๋ยวกับน้ำซุปหมูย่าง กลิ่นหอมชวนชิม เส้นบุ๋นหน้าตาคล้ายขนมจีน เวลากินจะใส่เส้นบุ๋นลงในน้ำซุป กินกับน้ำจิ้มรสเปรี้ยวหวาน คล้ายอาจาดที่กินกับเนื้อสะเต๊ะ แกล้มด้วยผักนานาชนิด นอกจากนี้ ยังมี บุ๋นบ่อเว้ หรือก๋วยเตี๋ยวเนื้อรสจัด น้ำซุปต้มจากกระดูกวัว หมักโตม และตะไคร้ เสริมพร้อมกับสะระแหน่ ถั่วงอก และมะนาว

ส่วนเมนูที่คนไทยคุ้นเคยที่สุดถึงขั้นสามารถนำมาทำเป็นอาหารขายในท้องตลาด ได้แก่ ขนมเบื้องญวน หรือ แบ๋นแส่ว ทำจากแป้งข้าวเจ้า และขมิ้น ใส่ไส้ทำจากกุ้ง หมู หอมหัวใหญ่ซอย และเห็ดเล็กน้อย ผัดรวมกัน กินกับผักสด และสมุนไพร พร้อมน้ำจิ้มหวาน เปาะเปี๊ยะทอด หรือจ่ายอ ทำจากไส้หมูสับ ผสมกับมันแกว ปู กุ้ง วุ้นเส้นเห็ด และเครื่องปรุงรส กินกับน้ำจิ้มรสหวานอมเปรี้ยว แนมผัก และสมุนไพรหลากหลายชนิด รวมถึงแหนมเนือง และกุ้งพันอ้อย หรือจ่าวโตม ซึ่งเป็นอาหารเวียดนามที่คนไทยนำมาประดิดประดอย ประยุกต์จนแทบจะกลายเป็นอาหารไทยไปเรียบร้อย

คนเวียดนามยังนิยมอาหารแปลกประเภทเปิบพิสดาร โดยเฉพาะเนื้อหมา ที่มีขายการตามตลาด รวมกับเนื้อสัตว์ทั่วไป มีทั้งเนื้อหมาสด และหมาย่าง ราคาค่อนข้างสูง เพราะเชื่อว่าเป็นอาหารบำรุงสมรรถภาพทางเพศ จึงไม่ต้องแปลกใจที่จะมีการจับหมาใส่กรงจำนวนมากลักลอบนำไปขายประเทศเพื่อนบ้าน ผ่านทางอำเภอท่าแร่ จังหวัดนครพนม ของไทย นอกจากนี้ คนเวียดนามบางกลุ่มยังนิยมกินงู มีขายทั้งแบบย่าง อบ ตุ๋น ทอด นำไปทำเป็นซุป รวมถึงเลือดงู และกระดูกงูป่น ยาดองงูชูกำลัง

การถูกยึดครองจากต่างชาติหลายช่วงเวลา ทั้งจากจีน ฝรั่งเศส และสหรัฐอเมริกา จนเป็นผลให้ประเทศแตกออกเป็น เวียดนามเหนือ และเวียดนามใต้ บ่มเพาะให้คนเวียดนามมีจิดใจแข็งแกร่ง มีวินัย อดทน และให้ความสำคัญกับจิตวิญญาณความเป็นชาติสูง หลังจากการประกาศรวมประเทศเวียดนามเหนือ เวียดนามใต้ เป็นหนึ่งเดียวในเช้าวันที่ 1 พฤษภาคม ค.ศ.1970 แม้จะปกครองแบบสังคมนิยมมาจนถึงกาลปัจจุบัน แต่ด้วยการมีแผนปฏิรูปการเมือง การปกครองที่สอดคล้องกับทิศทางของเศรษฐกิจโลก และผลักดันประเทศให้มีส่วนร่วมในเวทีโลก โดยการเข้าร่วมประชุม และลงนามในกรอบข้อตกลงทางการค้ากับชาติต่างๆ และพัฒนาความสัมพันธ์ร่วมกับประเทศในกลุ่มอาเซียน หาได้ปิดกั้นความเจริญก้าวหน้าภายใต้นโยบาย และลัทธิการเมืองการปกครองแบบเดิมๆอีกต่อไป

เมื่อถึงเวลาเข้าสู่ประชาคมเศรษฐกิจอาเซียน จึงเป็นที่จับตาว่า เวียดนามอาจแซงหน้าประเทศไทยไปอีกหลายช่วงตัวก็เป็นได้