แอ่วเหนือหอมกลิ่นเมืองล้านนา: แดดร่มลมตกเดินถนนวัวลายช็อปปิ้งสินค้าพื้นเมือง

ล้านนาถิ่นเหนือ
ช่างภาพ: 

รศ.นายแพทย์นิเวศน์ นันทจิต ประธานมูลนิธิโรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่(สวนดอก) ทำหน้าที่หัวหน้าทีมนำคณะหน่วยแพทย์อาสาของโรงพยาบาลสวนดอกหลายร้อยชีวิตออกหน่วยเคลื่อนที่ ณ อบต.แม่สาบ อ.สะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ เพื่อตรวจร่างกายพร้อมให้ยารักษาโรคโดยไม่คิดค่าใช้จ่าย รวมถึงการแนะนำให้รักษาโรคภัยไข้เจ็บอย่างต่อเนื่องให้ชาวบ้านชาวเขาที่อยู่ห่างไกลความเจริญ ขณะเดียวกันยังได้เปิดห้องประชุมเพื่อปฏิบัติภารกิจทำหน้าที่ให้ความรู้มลพิษทางอากาศและหมอกควันในภาคเหนือตอนบนของประเทศไทย โดยมีคณะสื่อมวลชนเดินทางไกลจากกรุงเทพฯเพื่อผจญภัยในโลกกว้าง ใช้พาหนะรถตู้ไต่ระดับขึ้นไปบนเขาสูงลิบๆลูกแล้วลูกเล่าอย่างต่อเนื่องเป็นเวลาหลายชั่วโมง

วิลาวิลล่ารีสอร์ท อยู่กลางใจเมืองเชียงใหม่ เป็นสถานที่พักของคณะสื่อมวลชนด้วยบรรยากาศสบายแบบล้านนา เตียงโบราณซึ่งจะเห็นอยู่ในบ้านละครบรรยากาศย้อนยุคแบบล้านนา ห้องพักพิเศษที่อยู่ในหลังเดียวกับเจ้าของบ้านจะมีห้องน้ำโปร่งกระจกใสมองเห็นทิวทัศน์แมกไม้ป่าเขาเป็นส่วนตัว บริเวณชั้นสองสามารถมองไกลลิบๆ เห็นสายหมอกล้อมโอบภูเขาทุกลูกพอจะมองเห็นพระธาตุดอยสุเทพ ทุกคนพร้อมใจกันยกมือไหว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เห็นไกลสุดสายตาให้ช่วยปกป้องทุกคนให้มีสิ่งคุ้มภัยให้คิดดีทำดีเพื่ออนาคตที่ดี

มีการบันทึกเรื่องราวการเสด็จฯพระธาตุดอยสุเทพครั้งแรกของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว จากหนังสือ "เสด็จล้านนา2" ของ บุญเสริม สาตราภัย ตามประวัติพระธาตุดอยสุเทพนั้นเมื่อวันที่ 5 มีนาคม 2501 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและสมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ เสด็จพระราชดำเนินโดยรถยนต์พระที่นั่งจากที่ประทับไปถึงวัดพระธาตุดอยสุเทพ ทรงพระสุหร่ายสรงพระมหาธาตุ พระองค์ทรงพระราชอุทิศผ้าสีชมพูพระราชทานให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ไปห่มพระธาตุ ทั้งสองพระองค์ถวายดอกไม้ธูปเทียนต้นไม้ทองเงินเป็นพุทธบูชาและทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงประเคนผ้าไตรและย่ามแก่พระสงฆ์ 10 รูป พระสงฆ์ถวายอนุโมทนาถวายอดิเรกจบ ทั้งสองพระองค์ทรงพระราชทานอุทิศเทียนชนวนพระราชทานให้ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ไปจุดดอกไม้เพลิงถวายเป็นพุทธบูชา

วิลาวิลล่ารีสอร์ทอยู่ใกล้เคียงกับฝายพญาคำ เป็นการย้อนตำนานสู่นิทานอนาคตได้เป็นอย่างดียิ่ง ฝายพญาคำมีประวัติศาสตร์ตั้งแต่ยุคล้านนา สมัยพญาเม็งรายมีระบบการจัดการน้ำที่หล่อเลี้ยงพื้นที่ 3 หมื่นไร่ ครอบคลุม 104 หมู่บ้าน ด้วยเส้นทางลำเลียงน้ำที่แตกแขนงออกไปกว่า 36 สายสร้างโดยชุมชนและตราเป็นกฎหมายมังรายศาสตร์ มีการใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นในการสร้างฝายไม้กั้นลำน้ำปิง จนเริ่มขาดแคลนแรงงานจึงได้มีการสร้างฝายหินทิ้ง เวลานี้ระบบเหมืองฝายต้องเผชิญกับการรื้อฝายทิ้ง เพื่อพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวของเมืองเชียงใหม่ ทั้งนี้ ธนิต วิจิตรพันธุ์ สนับสนุนนำข้อมูลมาให้สื่อมวลชนได้รับทราบเรื่องราวดังกล่าว

อานุภาพ นุ่มสง พรพิไล เลิศวิชา อรุณรัตน์ วิเชียรเขียวได้ถ่ายทอดเรื่องราวเป็นงานเกี่ยวกับชุมชนหมู่บ้านลุ่มน้ำขานด้วยตำนานเก่าแก่เล่าถึงจุดนัดพบที่บริเวณเหนือสะพานแก้วนวรัฐ ท้องฟ้าปลอดโปร่ง หลังเหตุการณ์น้ำท่วมใหญ่ได้ผ่านพ้นไปแล้ว จุดนี้สามารถมองเห็นลำน้ำปิงทอดตัวไปยังเมืองลำพูน ตำนานที่มีลมหายใจของฝายพญาคำ เส้นสีขาวเล็กๆ พาดกั้นลำน้ำปิงเป็นระยะๆ หากย้อนเวลากลับไปเมื่อ 700 ปีก่อนโพ้น ก่อนในสมัยพ่อขุนเม็งราย สามารถมองเห็นที่ราบลุ่มน้ำปิงเชียงใหม่-ลำพูนได้อย่างแจ่มชัด เป็นการรองรับการเติบโตของเมืองสำคัญๆ เมืองหริภุญไชย (อยู่ในจังหวัดลำพูน) เวียงกุมกาม (สถานที่ท่องเที่ยวโบราณสถานในอำเภอสารภี) และตัวเมืองเชียงใหม่

ที่ฝายพญาคำมีการก่อสร้างเมื่อปี 1800-1839 ด้วยวัตถุประสงค์เพื่อพื้นที่เกษตรกรรม เป็นเส้นทางเล็กๆงอกมาจากทางทิศตะวันออกของริมน้ำปิงเรียกกันว่า ลำเหมือง แทรกตัวผ่านที่ราบลุ่มน้ำแล้วแตกแขนงแยกย่อยออกไป เสมือนหนึ่งการหยดสีลงบนกระดาษและการเป่าลม เส้นทางของน้ำเหมืองในสมัยนั้นขุดขึ้นเพื่อจัดสรรแบ่งน้ำไปยังแปลงนาที่อยู่ห่างไกล ด้วยการทดน้ำจากที่สูงให้ไหลลงสู่ที่ต่ำ ในเวลาต่อมาในปี 2468 เจ้าพญาคำวิจิตรธุระราษฏร์ ข้าราชการในคุ้มครองของเจ้าอินทวิชายานนท์ ผู้ครองนครเชียงใหม่ได้ปรับปรุงเป็นระบบชลประทานราษฏร์ เพื่อรองรับการขยายตัวของชุมชน

บริเวณลำน้ำปิงตำแหน่งเดิมนั้นมีผนังกั้นน้ำคอนกรีตขนาดใหญ่เหมือนงูตัวใหญ่เลื้อยขนาบน้ำปิง เรือสำราญลำสวยหลายลำแล่นลอดสะพานแก้วนวรัฐอย่างอ้อยอิ่ง เรือบางลำจอดเทียบท่าหน้าลานจอดโรงแรมหลายแห่งที่ผุดขึ้นตลอดสองฝั่งเมื่อความเจริญเข้ามาเยี่ยมเยือนเมืองเชียงใหม่อาณาจักรล้านนาเก่าแก่แห่งนี้ เมื่อมีข้อถกเถียงของนักวิชาการหลายฝ่าย ในการรื้อฝายพญาคำแล้ว มีการสร้างแนวกั้นน้ำปิงที่ฝายท่าวังตาล เพื่อยกระดับน้ำให้สูงขึ้นจนเรือสำราญสามารถแล่นเข้ามาเที่ยวชมเวียงกุมกามได้ ในขณะที่อีกฝ่ายหนึ่งเห็นว่าฝายพญาคำไม่ได้หายไปเพราะระบบเหมืองฝายสามารถรองรับพื้นที่เกษตรกรรมได้อีกมากมาย ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่น เป็นแหล่งระบายน้ำในฤดูน้ำหลาก กำไรจากผลผลิตของเกษตรกรด้วยการประยุกต์ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นที่มีมานับพันปี ขณะเดียวกันลำเหมืองในเมืองเชียงใหม่จะช่วยระบายน้ำท่วมได้อย่างรวดเร็วขึ้น

ก่อนที่ทริปพิเศษของคณะสื่อมวลชนเข้าไปสัมผัสแพทย์อาสาโรงพยาบาลสวนดอก ทุกคนพร้อมใจกันเก็บกระเป๋าเดินทางข้าวของเครื่องใช้ไว้ในห้องพักเรียบร้อยแล้วก็ได้เวลาช็อปเพลิน เพลินโดยมี ธีมเมติก บริษัทซึ่งทำหน้าที่คอนซัลต์ประชาสัมพันธ์และผลิตรายการพิเศษทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 9 "สวนดอกร้อยดวงใจเพื่อผู้สูงวัยใส่ใจสุขภาพ"ออกอากาศในช่วง 22.00 น. ให้กับมูลนิธิโรงพยาบาลสวนดอก (โรงพยาบาลมหาราชนครเชียงใหม่) ปรากฏผลงานสู่สาธารณชน และอีกภารกิจหนึ่งในการจัดโปรแกรมนำสื่อมวลชนติดตามคณะแพทย์ชนบทรักษาชาวบ้านและสัมผัสบรรยากาศล้านนาอย่างแท้จริง ด้วยการพาเดินดินกินบรรยากาศสองข้างทางของถนนวัวลายถนนคนเดินที่ฮิตติดอันดับของนักท่องเที่ยวทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ

ถนนวัวลายถนนคนเดินเชียงใหม่ทุกเย็นวันเสาร์หลังแดดร่มลมตกตั้งแต่ห้าโมงเย็นจนถึงสี่ทุ่ม เส้นทาง 2 กิโลเมตรต้นทางอยู่ใกล้กับประตูเมืองเชียงใหม่ปลายทางอยู่ถนนทิพยเนตร ส่วนวันอาทิตย์ถนนคนเดินบริเวณถนนท่าแพ ใครถนัดเดินวันไหนก็เลือกได้ตามใจชอบ หรือจะเดินทางทั้งสองวันหากมีเวลาเพียงพอ

ถนนวัวลายเป็นแหล่งรวมช่างฝีมือในการทำเครื่องใช้เครื่องประดับทำจากเครื่องเงิน เสื้อผ้าพื้นเมือง สิ่งประดิษฐ์ทั้งหลายที่ทำด้วยมือ ของตกแต่งบ้านที่สวยงามนานาชนิด งานไม้แกะสลักเสลาสวยงามวิจิตรบรรจงอย่างยิ่ง กรอบรูปสวยงาม พ่อค้าแม่ค้าล้วนแล้วแต่เป็นคนพื้นเมืองเจ้าไอเดียในการสร้างสรรค์สินค้าให้เข้าตาผู้บริโภคที่เป็นนักท่องเที่ยวชาวไทยและชาวต่างชาติที่หลงใหลเมืองเชียงใหม่

ที่นี่ยังมีพระอุโบสถวัดศรีสุพรรณ พระอุโบสถเงินและอลูมีเนียมแกะสลักหุ้มผนังอุโบสถทั้งหลังมีเพียงแห่งเดียวในโลกตั้งอยู่บนถนนสายนี้ วัดเก่าแก่แห่งนี้สร้างขึ้นมาตั้งแต่ปี 2043 บริเวณด้านนอกและด้านในวิจิตรบรรจงงดงามเป็นอย่างยิ่ง การสร้างพระอุโบสถขึ้นใหม่นี้ยังไม่แล้วเสร็จสมบูรณ์แต่อย่างใด ทั้งนี้มีข้อห้ามมิให้ผู้หญิงเข้าไปภายในพระอุโบสถเงิน เนื่องจากบริเวณใต้ฐานของพระอุโบสถหลังนี้เป็นที่เก็บและฝังเครื่องรางของขลังและสิ่งศักดิ์สิทธิ์ นอกจากนี้ยังมีวัดหมื่นสารซึ่งเป็นวัดเก่าแก่ของเมืองเชียงใหม่มีสถูปบรรจุอัฐิครูบาศรีวิชัยเป็นที่เคารพนับถือของคนไทยทุกภาคไม่เพียงเฉพาะชาวล้านนาเท่านั้น

นักท่องเที่ยวชาวไทยและชาวต่างชาติต่างเพลิดเพลินสายตาและเสียงเพลงไพเราะเสนาะหูตลอดเส้นทางเดินถนนวัวลายด้วยมีหลายสิ่งที่ให้ความบันเทิงอย่างมากมาย ศิลปินเพลงตาบอดหลายคนที่พร้อมใจกันเป่าขลุ่ยสล้อซอซึงท่ามกลางบรรยากาศล้านนา พร้อมกล่องรับบริจาคด้วยการรินน้ำใจเป็นเศษสตางค์หรือแบงค์ตามจิตศรัทธาของแต่ละคน ศิลปินตาบอดมีหลายกลุ่มรวมทั้งกลุ่มที่เล่นดนตรีสากลไพเราะเสนาะหู สาวสวยหน้าใสบรรเลงเพลงกีตาร์ทำนองนักดนตรีเปิดหมวก ไม่ไกลจากบริเวณเดียวกันผู้สูงอายุสีไวโอลินว่ากันว่าสีไวโอลินตั้งแต่รุ่นหนี่งจนปัจจุบันและจำหน่ายยางสนใช้ถูคันชักไวโอลิน สะร้อซออู้ซอด้วง ตลับละ 20 บาทเป็นที่สนใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยและต่างชาติเป็นอย่างยิ่ง

ได้เวลาเตรียมตัวนัดหมายเพื่อนฝูงไปแอ่วเมืองเหนือด้วยบรรยากาศล้านนาแล้วจะได้รับคำตอบว่าทำไมผู้สูงวัยทั้งชาวไทยและต่างชาติเลือกที่จะลงหลักปักฐานใช้ชีวิตในบั้นปลายในจังหวัดเชียงใหม่