สวนผักแนวตั้ง

เกษตรพอเพียง

คุณเป็นคนหนึ่งที่อยากปลูกผัก แต่ไม่มีที่ว่างให้ปลูก หรือเปล่าคะ ?

ที่อยู่อาศัยของคนเมือง มักมีข้อจำกัดเรื่องพื้นที่สีเขียว เพราะที่อยู่อาศัยส่วนใหญ่เป็นแบบคอนโด อพาร์ทเมนท์ ทาวน์เฮาส์ ที่แทบไม่มีพื้นดินให้เหยียบกันเลยด้วยซ้ำ หรือจะมีก็เท่า "แมวดิ้นตาย" จะหาพื้นที่ปลูกพืชผักเอาไว้รับประทานเองนั้นแสนจะยาก ซึ่งในอนาคต ด้วยจำนวนประชากรโลกที่จะเพิ่มสูงขึ้นอย่างล้นหลาม ทำให้นอกจากเราจะหาพื้นที่เพาะปลูกได้ยากแล้ว เรายังอาจจะต้องเผชิญกับปัญหาการขาดแคลนแหล่งอาหารอีกด้วย ไอเดียการปลูกพืชแนวตั้ง จึงเป็นทางเลือกที่จะช่วยแก้ปัญหา ทั้งในแง่ของการพึ่งพาตนเอง และการเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับโลกใบนี้

สวนผักแนวตั้งอาจจะยังไม่ได้แพร่หลายมากนักในขณะนี้ และฟังดูเหมือนจะยาก แต่จริงๆแล้วไม่ยากเลยค่ะ โดยเฉพาะวิธีการปลูกนั้นไม่ได้ยุ่งยากอะไร สิ่งสำคัญอยู่ที่ความคิดสร้างสรรค์ในการเนรมิตรูปแบบให้เหมาะสมกับความจำเป็นของพื้นที่บ้านเราเอง นับเป็นการทำ "เกษตรพอเพียง" อย่างง่ายๆ แต่ให้สิ่งดีๆ กลับมามากมาย ทั้งเพิ่มความสดชื่น เพราะเป็นการเพิ่มพื้นที่สีเขียวให้กับบ้าน ช่วยฟอกอากาศและดูดซับกลิ่นที่เป็นมลพิษ และยังเป็นการช่วยลดภาวะโลกร้อนอีกด้วย

สวนผักแนวตั้งคืออะไร ?

การทำสวนผักแนวตั้ง พูดง่ายๆก็คือ การควบคุมให้พืชผักของเราเติบโตขึ้นไปในแนวตั้ง โดยการสร้างโครงให้ยึดเกาะและทำกรอบเพื่อจำกัดทิศทางให้ต้นไม้เจริญเติบโตขึ้นไปในแนวตั้ง หรืออาจจะสร้างเป็นชั้นวางซ้อนๆกันในแนวตั้ง เพื่อจะได้ไม่ต้องใช้เนื้อที่ในการปลูกมาก หรืออาจจะใช้ทั้งสองแบบผสมผสานอยู่ในที่เดียวกันก็ได้ แล้วแต่เราอยากจะออกแบบให้เป็นสวนผักมีดีไซน์สวยงามอย่างไร เป็นการตกแต่งบ้านไปในตัว

คุณสามารถเนรมิตสวนแนวตั้งของคุณเอง โดยทำเป็นชั้นวางต้นไม้ ซ้อนสูงเป็นหลายๆชั้น หรือปลูกลงกระเช้าแขวน หรือทำเป็นกระเป๋าใส่ต้นไม้ สามารถปลูกได้ทั้งพืชผักที่ใช้บริโภค และปลูกไม้ประดับเพื่อความสวยงามของผนังไปพร้อมๆกัน

ปลูกที่ไหนดี ?

ไม่ว่าจะทำแบบไหน สิ่งที่จะช่วยให้คุณประสบความสำเร็จในการปลูกผักแนวตั้งมากที่สุดก็คือ การหาสถานที่ปลูกที่เหมาะสมในบริเวณบ้านของเราค่ะ และต่อไปนี้คือ สถานที่ตั้งที่ดีที่สุดสำหรับสวนผักของคุณแนวตั้ง
      @ พืชผักส่วนใหญ่ต้องการได้รับแสงแดด 6 ชั่วโมงเป็นอย่างน้อยในแต่ละวัน แต่ก็ต้องระวังอย่าให้ร้อนจนเกินไป เช่น การแขวนไว้กับผนังอิฐ ซึ่งจะดูดซับความร้อนไว้มาก
      @ หลีกเลี่ยงลมแรง เพราะอากาศจะแห้งเกินไป
      @ จะสะดวกมากขึ้น หากเลือกปลูกไว้ใกล้ที่ที่มีแหล่งน้ำ หรือต่อก๊อกน้ำไว้ใกล้ๆบริเวณที่จะะปลูก เพราะเราจำเป็นต้องรดน้ำบ่อยๆ เนื่องจากภาชนะที่ใช้ปลูกมีขนาดเล็ก ทำให้ใส่ดินหรือรับน้ำได้ครั้งละไม่มาก
      @ หลีกเลี่ยงการปลูกไว้ใกล้กับต้นไม้ หรือพุ่มไม้ ซึ่งจะร่มเกินไป หรือทำให้แย่งน้ำกันได้
      @ ถ้าเป็นไปได้ และจะให้ดีที่สุด ควรให้สวนผักของคุณหันหน้าไปทางทิศเหนือ
      (ในกรณีที่คุณไม่สามารถหาที่ปลูกที่รับแสงแดดได้ ผักใบกว้างทุกชนิด เช่น ผักกาดหอม และผักโขม จะโตได้ดีในที่ร่ม หรือที่กึ่งแดดกึ่งร่ม)

ปลูกอะไรดี ?

สิ่งที่ต้องทำต่อไปคือ เลือกผักที่จะปลูก เนื่องปัญหาของเราคือการไม่มีพื้นดินให้ปลูกมากนัก ผักที่เราจะนำมาปลูกจึงควรจะเป็นผักที่ไม่หยั่งรากลึกจนเกินไป นอกจากนั้นก็ควรเลือกชนิดของพืชผักให้เหมาะสมกับปัจจัยเรื่องแสงแดด เช่นถ้าหากจะทำสวนผักบริเวณระเบียงบ้าน แต่ที่อยู่ของคุณแวดล้อมด้วยตึกและอาคารสูงๆ ระเบียงก็จะเป็นส่วนที่ร่ม โดนแสงไม่มากนัก ผักที่เหมาะจะปลูกในสวนของคุณก็จะเป็นประเภท ผักกาดหอม และผักสลัดอื่น ๆ พืชสมุนไพร มะเขือเทศ พริก ผักกะหล่ำ ถั่วฝัก ถั่วเมล็ด เป็นต้น แต่ถ้าโชคดี ได้ทำเลบ้านที่รับแสงแดดได้มากพอ คุณก็สามารถจะปลูกเพิ่มได้ทั้ง ฟักทองและแตงกวา ซึ่งเป็นผักที่ชอบแดดมากกว่า

การดูแลสวนผักแนวตั้ง

      เพื่อให้ได้ผลผลิตที่ดีที่สุด มีสิ่งที่ต้องดูแลดังต่อไปนี้ ...
      @ สิ่งที่ชาวสวนมืออาชีพแนะนำมากที่สุดคือ การทำโครงไม้ระแนง หรือที่พยุงน้ำหนักในลักษณะอื่นๆ ที่มั่นคงแข็งแรง เพราะในช่วงที่พืชกำลังโต น้ำหนักที่มากขึ้นอาจจะดึงโครงให้ทรุดลงมา ถึงตอนนั้นถ้าเราทำโครงไว้ไม่แข็งแรงพอ การซ่อมแซมก็จะไปรบกวนต้นไม้ที่กำลังเจริญเติบโตอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ ดังนั้น เพื่อหลีกเลี่ยงปัญหายุ่งยากภายหลัง ทำให้แข็งแรงและเหมาะเจาะเสียตั้งแต่แรกดีกว่านะคะ
      @ ตรวจสอบให้แน่ใจว่าพืชผักของเราได้รับความชื้นที่เพียงพออยู่เสมอ นั่นก็คือต้องหมั่นรดน้ำตามเวลาอย่าให้ขาด หรือถ้าไม่สะดวกที่จะรดน้ำเองทุกครั้ง ก็อาจจะทำระบบน้ำหยดอย่างง่ายๆ ด้วยขวดน้ำเหลือใช้ ก็จะดีมากเลยค่ะ
      @ อีกสิ่งหนึ่งที่จำเป็นสำหรับพืชผักของเราก็คือ อาหารของพืช หรือปุ๋ยนั่นเอง วิธีง่ายสุดคือ ใช้น้ำหมักชีวภาพ หรือน้ำอีเอ็ม ผสมน้ำรดประมาณ 2-3 วันต่อครั้ง ผักของเราก็จะงอกงาม โตวันโตคืนทีเดียวค่ะ

ภาชนะสำหรับปลูก

ภาชนะที่เราจะใช้ปลูก สามารถประยุกต์นำของเก่าหรือของเหลือใช้มาดัดแปลงได้ทั้งนั้น เป็นต้นว่า ตะกร้า กระเช้า กล่องโฟม ขวดน้ำ ชั้นวางของ ถุงผ้า ฯลฯ แล้วแต่เราจะดีไซน์ให้สวยงาม ถูกใจเราในแบบไหน ลองดูภาพประกอบ แล้วนำไปดัดแปลงให้เหมาะสมถูกใจนะคะ