หยกมณี ขนมไทยที่งดงามราวอัญมณี

อาหาร ค(รอบ)ครัว

 วันนี้บ้านเราได้รับเชิญไปร่วมงานทำบุญขึ้นบ้านใหม่ตามประเพณีซึ่งยังถือปฏิบัติกันมาช้านาน และแม้ว่ายุคสมัยจะเปลี่ยนไป แต่การเชื่อมต่อความสัมพันธ์ระหว่างวัยของคนรุ่นหนึ่งสู่อีกรุ่นหนึ่งยังคงอยู่ ประเพณีบางอย่างก็ยังคงเข้มแข็ง เป็นที่ยึดถือปฏิบัติกัน เพราะรู้สึกถึงความดีงาม เหล่านี้คือ ความหมายของการใช้ชีวิตในสังคมไทย

บ้านเราก็เช่นกันค่ะ เราจะให้ความสำคัญเสมอกับงานทำบุญขึ้นบ้านใหม่ โดยก่อนถึงวันงาน เราจะปรึกษากันในครอบครัวว่า เราควรจะทำขนมอะไรที่เหมาะสมไปร่วมงาน เพื่อให้เจ้าของงานใช้ในการทำบุญเลี้ยงพระ อีกทั้งได้เลี้ยงแขกเหรื่อให้ได้ชื่นใจ คุณน้าผู้เชี่ยวชาญการทำขนมก็นำเสนอขนม "หยกมณี" เพราะเหตุผลว่า ส่วนประกอบต่างๆง่ายต่อการตระเตรียม แม้จะต้องใช้เวลาสักนิด แต่ก็อร่อย ที่สำคัญชื่อไพเราะ เหมาะกับงานมงคลค่ะ

 

เราสองคนน้าหลานจึงชวนกันลงมือ โดยคุณน้าเป็นฝ่ายจัดหาข้าวของ ส่วนผสมและข้าวของใช้ ซึ่งมีเพียงไม่กี่อย่าง คือ สาคูเม็ดเล็กสีขาว น้ำตาลทราย มะพร้าวทึนทึก ๑ ลูก เกลือ ใบเตย ๔ - ๕ ใบ เทียนอบขนม และถาดสำหรับเทใส่เมื่อกวนสาคูเสร็จค่ะ เมื่อส่วนผสมทุกอย่างพร้อม การงานเราก็เริ่มต้นเป็นรูปเป็นร่างด้วยการช่วยกันลงมือในขั้นตอนต่างๆตามนี้ค่ะ เราใช้สาคูสีขาว (บางคนใช้สาคูสีเขียวเพราะง่ายค่ะ) แต่คุณน้าบอกว่า ใช้สีขาวแล้วเราก็ต้องจัดการทำให้สาคูเป็นสีเขียวสมชื่อหยกมณี ด้วยการทำให้เป็นสีเขียวจากใบเตย ซึ่งจะหอมอร่อยมากกว่า

ดังนั้น เราจึงเอาใบเตยมาปั่นด้วยเครื่องปั่น (หรือเราจะโขลกด้วยครกก็ได้) แล้วกรองให้ได้น้ำมากพอที่จะท่วมสาคูพอดี จากนั้นใส่เกลือเล็กน้อย หรือสักหยิบมือ ขั้นตอนต่อไปคือ การแช่สัก ๒ ชั่วโมงเต็มๆ ซึ่งเป็นระยะเวลาที่นานจนสาคูพอง แล้วเราจึงนำไปกวนโดยต้องเริ่มต้นด้วยไฟอ่อนๆ จนสาคูเริ่มสุกๆดิบๆและเหนียว ค่อยใส่น้ำตาลทรายค่ะ วันนี้เราใช้สาคู ๑ กิโลกรัม น้ำตาลทรายประมาณ ๑ กิโลกรัม ๒ ขีด จากนั้นกวนไปเรื่อยๆ

ระหว่างนี้แหละค่ะ คุณน้าบอกว่าเป็นขั้นตอนที่เมื่อยแขนเพราะต้องกวนตลอดเวลา กวนจนเม็ดสาคูออกสีใสคล้ายสีหยกแล้วก็เหนียว จึงค่อยๆยกเทใส่ถาดที่เตรียมไว้ พักทิ้งไว้ให้เย็น แล้วจึงใช้วิธีตัดหรือหยิบเป็นก้อนขนาดกำลังสวยงาม โรยด้วยมะพร้าวทึนทึกขูด ซึ่งมะพร้าวควรขูดด้วยกระต่ายส่วนหนึ่ง เพราะจะทำให้มะพร้าวนุ่มนวล กับบางส่วนขูดด้วยมือโดยไม้ขูด เพราะเราจะได้มะพร้าวขูดลักษณะเป็นเส้นๆผสมไปด้วยกันก่อนโรย

จากนั้นเป็นขั้นตอนสุดท้ายที่จะทำให้หอมแบบขนมไทยคือ การอบควันเทียน ๑ ชั่วโมงเต็ม ๑ ครั้ง และถ้าเราต้องการให้หอมมากยิ่งขึ้นเราจะอบถึง ๒ ครั้ง รวมเป็นเวลาในการอบเทียนทั้งหมด ๒ ชั่วโมงเต็มๆค่ะ ทั้งหมดนี้คือ วิธีทำหยกมณี ขนมไทยที่หน้าตาสวยงาม สีเขียวสวยราวกับหยก มิน่าเล่า! จึงได้ชื่อที่ไพเราะเช่นนี้ ขนมซึ่งคุณน้าพูดเสมอว่าทำง่ายๆ เพียงแต่ใช้เวลาในการทำนานเท่านั้น

ทุกขั้นตอนที่ฉันลงมือ ทำให้รู้สึกตลอดเวลาว่า ในความง่ายๆเหล่านี้แฝงไว้ด้วยความประณีตละเมียดละไมในทุกขั้นตอน และเมื่อเสร็จสิ้นกลิ่นอายความหอมหวานจากใบเตย จากเทียนอบ ประกอบกับการจัดวาง ใส่ดอกมะลิลา หรือใช้กลีบกุหลาบมอญสีแดงหรือสีชมพูประดับ ก็ให้ทั้งความหอมและความรู้สึกงดงามแบบขนมไทยอย่างสมบูรณ์ จึงเหมาะกับการมอบให้ในวันขึ้นบ้านใหม่อันเป็นวันมงคล และผู้รับต้องรู้สึกยินดีปรีดาอย่างแน่นอน