แต่งบ้านตามอย่างเรือนไทย

แต่งบ้านด้วยรัก

 

"เมดอินไทยแลนด์ แดนดินไทยเรา เก็บกันจนเก่า เรามีแต่ของดีๆ..."

เพลง "เมดอินไทยแลนด์" ของ วงคาราบาว ที่คนไทยรู้จักกันดี ด้วยมีเนื้อหาเจ็บๆ ที่สะท้อนค่านิยมของคนไทย ที่มักจะให้คุณค่ากับวัฒนธรรมต่างชาติมากกว่าของประเทศเราเอง ทั้งๆที่จริงๆแล้ว มรดกทางวัฒนธรรมต่างๆ ที่คนโบราณได้สร้างสรรค์ไว้นั้น มีคุณค่า ควรแก่การศึกษาและสืบทอดต่อไปเป็นอย่างยิ่ง แม้แต่ชาวต่างชาติก็ยังชื่นชมเสียด้วยซ้ำ

เรือนไทยนับเป็นอีกหนึ่งมรดกทางสถาปัตยกรรมล้ำค่า ที่แสดงถึงภูมิปัญญาอันชาญฉลาดของคนไทยในการสร้างที่อยู่อาศัยให้สอดคล้องกับสภาพภูมิอากาศ ยิ่งโดยเฉพาะปีนี้ คงจะเห็นพ้องต้องกันว่าเป็นปีที่มีอากาศร้อนเสียเหลือเกิน แม้แต่อยู่ในบ้านเอาพัดลมเปิดจ่อตัวก็ยังแทบทนไม่ไหว ต้องเปิดเครื่องปรับอากาศถึงจะรู้สึกสบาย ผมก็เลยย้อนคิดไปว่า ในสมัยก่อนที่ผู้คนอาศัยอยู่ในเรือนไทย ยังไม่มีพัดลม ไม่มีเครื่องปรับอากาศ ไม่มีเครื่องใช้ไฟฟ้าอำนวยความสะดวกเหมือนอย่างสมัยนี้ คนไทยโบราณเขาก็อยู่กันได้ นั่นเป็นเพราะเรือนไทยมีองค์ประกอบต่างๆ ที่ทำให้อยู่สบาย ดังนี้

1. กันแดด กันฝนได้ดี เรือนไทยมีชายคายื่นยาวมาปกคลุมฝาผนังและหน้าต่างบ้านโดยรอบ ทำให้บ้านเย็น และยังเป็นกันสาดป้องกันแดดฝนได้ดี หลังคาทรงสูงทำให้อากาศร้อนลอยตัวขึ้นด้านบน อากาศที่เย็นกว่าไหลเข้ามาแทนที่ อากาศภายในห้องนั้นจึงเย็นสบาย ซ้ำยังทำให้ระบายน้ำฝนได้อย่างรวดเร็ว ไม่เกิดปัญหาน้ำรั่วซึมจากหลังคาอีกด้วย นอกจากนั้น หน้าต่างที่เปิดรับตามทิศทางลม ก็ทำให้อากาศมีการหมุนเวียนถ่ายเทอยู่ตลอด บ้านจึงไม่ร้อน

2. แยกเป็นเรือนเดี่ยว และเชื่อมกันด้วยนอกชานซึ่งเป็นลานโล่งกลางบ้าน ทำให้ลมสามารถพัดผ่านแต่ละเรือนได้สะดวก ซึ่งต่างจากบ้านสมัยนี้ ที่เรียงห้องต่างๆชิดติดกันหมด จึงยากที่จะมีหน้าต่างที่เป็นช่องเปิดรับลมเข้า และถ่ายลมออกในแนวที่ตรงกันเหมือนอย่างเรือนไทย

3. ใช้ไม้เป็นวัสดุหลัก เนื่องจากไม้มีคุณสมบัติทางธรรมชาติที่เป็นฉนวนกันความร้อน จึงช่วยลดทอนความร้อนจากภายนอกเข้าสู่ภายในเรือนได้

4. ร่มรื่นด้วยต้นไม้ เนื่องจากเรือนไทยมีใต้ถุนสูง จึงสามารถปลูกต้นไม้ใหญ่ให้ร่มเงาแก่บ้านได้ ช่วยลดความร้อนลงสู่ตัวบ้านและยังช่วยฟอกอากาศให้สะอาดบริสุทธิ์อีกด้วย

แม้สภาพสังคมในยุคปัจจุบันจะเปลี่ยนแปลงไปมาก ทำให้การอาศัยอยู่ในเรือนไทยอาจจะไม่สอดคล้องกับวิถีชีวิตของคนในยุคนี้ แต่เราก็สามารถศึกษานำเอาข้อดีต่างๆจากเรือนไทยมาประยุกต์ใช้แต่งบ้านสมัยใหม่ได้ เพราะภูมิปัญญาดีๆของเรือนไทยที่บรรพบุรุษสร้างสรรค์ไว้นั้น ได้พิสูจน์ผ่านกาลเวลาแล้วว่า สามารถแก้ปัญหาอากาศร้อนได้จริง แต่หากคนไทยยังนิยมอยู่ในบ้านทรงฝรั่งแล้วเปิดเครื่องปรับอากาศ และมองเรือนไทยว่าเป็นเพียงมรดกทางสถาปัตยกรรมล้ำค่าที่น่าชื่นชม แต่ใช้อยู่จริงในปัจจุบันไม่ได้ ก็จะเป็นเรื่องที่น่าเสียดายมากครับ

ขอขอบคุณสถานที่ : บ้านหลวงชำนิ ถนนโรจนะ ตำบลประตูชัย จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ดูรายละเอียดได้ที่ www.luangchumnivillage.com