สวนผักไม้ประดับ

เกษตรพอเพียง

สมัยนี้ เรามีวิธีปลูกผักได้หลากหลายรูปแบบ ทั้งปลูกบนพื้นราบ ปลูกแนวตั้ง ปลูกลอยน้ำ ปลูกลอยฟ้า เรียกว่าจะหกคะเมนตีลังกาปลูกองศาไหนก็ได้หมดเลยค่ะ จากความพยายามที่จะพลิกแพลงเพื่อให้เหมาะสมกับวิถีชีวิตและสภาพที่อยู่อาศัย เราเลยได้สนุกกับการนำความคิดสร้างสรรค์มาดัดแปลงทำเกษตรในบ้านได้อย่างง่ายๆ โดยไม่ต้องขุดดิน ไม่ต้องยกร่องสวน ไม่ง้อพื้นดินกว้างๆ แถมยังตกแต่งให้สวยงาม กลายเป็นไม้ประดับไปในตัวได้อีกด้วย ซึ่งทางเลือกที่สามารถตอบสนองทั้งหมดที่กล่าวมาได้ก็คือ การปลูกผักในกระถาง หรือภาชนะต่างๆ แล้วแต่จะสรรหาได้ในบ้านของเรา

ผักส่วนใหญ่มักเป็นไม้รากตื้น รูปทรงเป็นพุ่ม และต้นไม่สูงมากนัก จึงสามารถปลูกใส่กระถาง และภาชนะต่างๆได้อย่างสบายๆ และผักเกือบทุกชนิดก็สามารถปรับตัว และเจริญเติบโตได้ดีแม้จะปลูกในภาชนะ ข้อจำกัดของการปลูกผักในภาชนะ จึงมีเพียงการเลือกขนาดของภาชนะให้เหมาะสม และความคิดสร้างสรรค์ของคุณเอง

"เกษตรพอเพียง" ฉบับนี้ จึงขอนำไอเดียการปลูกผักในภาชนะ พร้อมเคล็ดลับสิ่งละอันพันละน้อยมาให้เกษตรมือใหม่ได้นำไปสร้างสรรค์สวนผักในบ้านกันดูนะคะ

ภาชนะและกระถางสำหรับปลูก

การเลือกภาชนะ : ภาชนะเกือบทุกอย่างในบ้าน ไม่ว่าจะเป็นถ้วย ถัง กะละมังแตก สามารถนำมาปลูกผักได้ทั้งนั้น นอกเหนือจากกระถางแล้ว ลองมองรอบๆบ้าน รับรองว่าต้องหาได้หลายชิ้นทีเดียว เป็นต้นว่า กะละมัง ถังน้ำ กระเช้าของขวัญ ตะกร้าลวด ลังไม้ อ่างอาบน้ำ ลังใส่ผลไม้ กระป๋องอาหารสำเร็จรูป ยางรถยนต์ กะลามะพร้าว เปลือกไข่ กล่องอาหารสำเร็จรูป ชั้นวางของ ขวดน้ำ ถังน้ำ ถังขยะ ฯลฯ แหม! น่าสนุกแล้วใช่ไหมคะ เอาละ หมายตาอะไรไว้แล้ว มาดูรายละเอียดเล็กๆน้อยๆกันอีกนิด

  • - หลีกเลี่ยงภาชนะที่มีปากแคบ
  • - หากเป็นกระถางพลาสติกถูกๆ ควรใช้ปลูกผักชนิดที่ไม่ต้องโดนแดดมากนัก เพราะพลาสติกจะแห้งกรอบและแตกได้ง่าย ถ้าเป็นกระถางกระเบื้อง เวลารดน้ำ น้ำจะแห้งเร็ว ต้องคอยรดน้ำเพื่อรักษาความชื้นให้เหมาะสม กระถางเซรามิกจะใช้ได้ดีที่สุด แต่ควรเลือกที่มีรูระบายที่ก้นกระถางหลายๆรู
  • - ภาชนะที่ทำด้วยไม้ โดนน้ำบ่อยๆก็จะผุง่าย แต่แก้ได้ด้วยการทาเคลือบด้วยสีย้อมไม้ เพื่อรักษาและยืดอายุให้กับเนื้อไม้
  • - ภาชนะที่ทำด้วยดินจะมีรูอากาศอยู่ในเนื้อดิน จึงทำให้น้ำซึมออกทางด้านข้างได้ด้วย ผักที่ปลูกในภาชนะดินจึงควรได้รับการดูแลรดน้ำเป็นพิเศษ เพื่อไม่ให้พืชขาดน้ำ

การระบายน้ำ

ไม่ว่าจะเป็นภาชนะชนิดใดที่คุณเลือกมาใช้สำหรับปลูกผัก สิ่งจำเป็นที่ต้องมีก็คือ รูระบายน้ำที่ก้นภาชนะ ทั้งนี้เพื่อระบายน้ำส่วนเกินออกไม่ให้น้ำขังจนแฉะ เพราะจะทำให้รากเน่าได้ ถ้าเจาะเองก็ควรให้มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณครึ่งนิ้ว และรองใต้ก้นภาชนะด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์เพื่อป้องกันการสูญเสียดิน และควรวางภาชนะบนก้อนอิฐหรืออิฐบล็อกเพื่อให้น้ำระบายออกได้ดี

สีของภาชนะ

ไม่ควรใช้ภาชนะสีเข้มๆ มืดๆ เพราะเป็นสีที่ดูดซับความร้อนได้ดี ซึ่งถ้าร้อนเกินไปก็อาจทำให้รากพืชเน่าเสียได้ง่าย จึงควรทาสีให้ใหม่เป็นสีอ่อนๆ หรือหาที่บังแดดเฉพาะส่วนที่เป็นภาชนะ แต่ไม่ต้องบังต้นไม้

ขนาด

แน่นอนว่าเราควรเลือกกระถางหรือภาชนะที่มีขนาดเหมาะสมกับผักแต่ละชนิด เช่น ผักที่มีระบบรากลึก ก็ควรปลูกในภาชนะที่มีความลึก ผักที่มีระบบรากตื้นก็ปลูกในภาชนะที่ไม่ลึกมาก และผักที่ต้นใหญ่หน่อย เช่น มะเขือเทศ และมะเขือม่วง ก็ควรปลูกในภาชนะที่ใหญ่หน่อย เช่น ถังน้ำขนาด 5 แกลลอน แต่ถ้าจะปลูกในถังขนาด 2 แกลลอนก็ได้ เพียงแต่ต้องรดน้ำมากกว่า

ดินและปุ๋ย

ใช้ดินในพื้นที่ที่เรามีอยู่ก็ได้ แต่ถ้าผสมด้วยดินสำหรับปลูกต้นไม้หรือดินเกษตรที่มีขายทั่วไปอย่างละครึ่งก็จะดีกว่า เพราะในดินเกษตรมีธาตุอาหารที่จำเป็นต่อการเจริญเติบโตของพืชผสมอยู่แล้ว นอกจากนั้นยังช่วยให้ดินมีความร่วนซุย ซึ่งจะช่วยให้พืชได้รับอากาศและน้ำอย่างเพียงพอ แต่ถึงกระนั้น ก็ต้องมีการให้ปุ๋ยอินทรีย์อยู่ตลอดเวลา ต้นไม้จึงจะงามตลอดฤดูกาล

การรดน้ำ

พืชทุกชนิดที่ปลูกในกระถางและภาชนะอื่น ต้องการการรดน้ำบ่อยกว่าที่พืชที่ปลูกลงดิน จึงควรหมั่นดูแลอย่าให้ขาดน้ำ ซึ่งโดยทั่วไป ควรรดน้ำในช่วงเช้าและเย็น รดให้พอชุ่มแต่อย่าให้โชกจนเกินไป

ผักที่เหมาะสมสำหรับปลูกในกระถางหรือภาชนะ

พืชผักที่เหมาะสำหรับปลูกในภาชนะต่างๆ ควรเป็นพืชผักที่หยั่งรากตื้น เช่น ผักบุ้งจีน ผักโขม ผักกวางตุ้ง คะน้า ผักกาดหอม ผักกาดขาว มะเขือเทศ มะเขือเปาะ มะเขือยาว ผักปวยเล้ง ตั้งโอ๋ ต้นหอม ผักชี ผักชีฝรั่ง คึ่นไช่ กะเพรา โหระพา สะระแหน่ แมงลัก พริกขี้หนู ตะไคร้ ชะพลู หอมแดง หอมหัวใหญ่ ใบบัวบก กระจี๊ยบ บวบ ฯลฯ พืชหัวบางชนิดก็ปลูกได้ เช่น กระเทียม กระชาย เป็นต้น

การดูแล

การดูแลรักษาผักในกระถางหรือในภาชนะอื่นๆ ก็สามารถทำได้ง่ายๆ เพียงคอยรดน้ำให้ดินมีความชุ่มชื้นอยู่เสมอ พรวนดิน และใส่ปุ๋ยหากผักเจริญเติบโตไม่ดี และควรเปลี่ยนดินเมื่อมีการปลูกผักในครั้งต่อไป หรือปลูกผักชนิดใหม่ในกระถางเดิม และอย่าลืมจัดวางให้ได้รับแสงอย่างเพียงพอ ให้เหมาะกับผักแต่ละชนิด

การปลูกผักในกระถางและในภาชนะต่างๆนี้ มีข้อดีอยู่หลายประการ เป็นต้นว่า ช่วยประหยัดเนื้อที่ในการปลูก สามารถเคลื่อนย้ายได้ง่าย ดูแลรักษาและเก็บเกี่ยวได้สะดวก นอกจากนั้นยังสามารถนำไปจัดวางเพื่อตกแต่งบ้านให้สดชื่นและสวยงามได้ไม่แพ้ไม้ประดับตัวจริงเลยละค่ะ