หมา (ใส่) น้ำ

อรุณสวัสดิ์ ตลาดเช้า

"อะไรนะคะ?"

"หมาน้ำ"

ฉันต้องถามซ้ำๆหลายหน ก็ใครจะคิดว่าภาชนะสานจากธรรมชาติที่เห็นตรงหน้าในตลาดภาคใต้ จะเรียกขานว่า "หมาน้ำ"! (หรือ ติหมา) แม้จะเป็นการสานที่เรียบง่าย แต่ด้วยชื่อของมัน ทำให้ฉันต้องมองแล้วมองอีก และก็ซื้อกลับมาวางประดับบ้านด้วย

หมาน้ำ ทำจากใบจาก หรือกาบหมากก็ได้ ถ้าทำด้วยใบจาก เรียก "หมาจาก" เมื่อมาอยู่ที่นครศรีธรรมราช ได้ยินคนเรียกถังน้ำสังกะสี ว่า "หมาถัง" มาแล้ว!

หมาน้ำ หรือ หมาใส่น้ำ เป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่ทำหมาน้ำไว้สำหรับตักน้ำในบ่อ ในสระ ซึ่งมีน้ำหนักเบาดี โดยการทำหมาน้ำก็แสนง่าย โดยเข้าไปตัดใบจากจากต้น เลือกใบที่ยังไม่แก่จนคลี่กางใบออก นำมาตัดยอด ตัดปลายออก แล้วตากแดดให้สานง่าย จากนั้นจึงนำมาสานสอดกันจนได้ขนาดพอเหมาะ ก็รวบปลายเข้าหากัน ผูกด้วยหวายเหนียวๆเพื่อเป็นที่จับ ก็จะได้หมาน้ำเอาไว้ตักน้ำได้ ฉันลองเอาหมาน้ำตักน้ำขึ้นมา มีน้ำหยดจากร่องใบบ้าง แต่ก็น้อย และน้ำหนักเบาดีมาก หมาน้ำที่ฉันซื้อมาเป็นหมาขนาดเล็ก เลยไม่มีการเย็บใบให้แนบสนิท

"หมาจาก" เป็นงานหัตถกรรมขึ้นชื่อของคนแถบลุ่มน้ำปากพนัง จังหวัดนครศรีธรรมราช ที่มีต้นจากในท้องถิ่นอยู่จำนวนมาก ตลาดที่พบ "หมาน้ำ" มาวางขาย ข้างๆมีคนกำลังปิ้งขนมจากส่งกลิ่นหอม "ขนมจาก" มีคนเรียกชื่อใหม่ ว่า "ขนมคิดถึง" เพื่อให้เป็นมงคล ถ้าเช่นนั้น "หมาจาก" ของฉันก็ต้องเรียกเป็น "หมาคิดถึง" บ้างเสียแล้ว