คุณค่าเมืองมรดกโลกที่ภาคภูมิใจ

จากทุนวัฒนธรรมนำไปสู่ "ผลิตภัณฑ์เอกลักษณ์" ของพื้นที่พิเศษฯ
ที่นี่...รายการเพื่อคุณภาพชีวิต

วิถีชีวิตของคนสุโขทัยและกำแพงเพชร มีวิถีชีวิตที่เรียบง่าย สงบสุข อย่างเช่น "วิถีของเกษตรกร" เป็นส่วนหนึ่งของการพัฒนาที่ยั่งยืน ภายใต้การท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมได้อย่างมีเสน่ห์และน่าสนใจ คนเมืองเก่าที่นี่มีความภาคภูมิใจในความเป็น "เมืองมรดกโลก" ดินแดนต้นกำเนิดศิลปวัฒนธรรมอันมีเอกลักษณ์ของพื้นที่

แคว้นสุโขทัยรุ่งเรืองมากในสมัย พ่อขุนรามคำแหง และพระยาลิไท อำนาจของสุโขทัยในช่วงเวลานั้นครอบคลุมในเขตตอนล่างของลุ่มน้ำยม น่าน ปิง และตอนบนของลุ่มน้ำป่าสักมากกว่า 50 เมือง ในเขตจังหวัดตาก กำแพงเพชร สุโขทัย พิษณุโลก อุตรดิตถ์ เพชรบูรณ์ พิจิตร และนครสวรรค์ในปัจจุบัน ขณะเดียวกันแคว้นสุโขทัยก็ยังผูกสัมพันธไมตรีในด้านต่างๆ กับบ้านเมืองในลุ่มน้ำอื่นโดยรอบ และบ้านเมืองต่างประเทศ ไม่ว่าจะเป็นดินแดนในเขตแคว้นล้านนา นครพัน เมืองนครศรีธรรมราช เมืองลังกา เป็นต้น

จารึกหลักศิลาเขียนไว้ว่า "เมืองสุโขทัยนี้ดี ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว" สะท้อนภาพความอุดมสมบูรณ์ และวิถีเกษตรกรรม พุทธศาสนาได้รับการทำนุบำรุงส่งผ่านสถาปัตยกรรม สิ่งก่อสร้าง ศิลปกรรมเอกลักษณ์สกุลช่างฝีมือ โดยเฉพาะพระพุทธรูปหรือพุทธศิลป์ เครื่องเคลือบดินเผาสังคโลก เครื่องทอง-เครื่องเงิน ผ้าซิ่นตีนจก ลวดลายสายเส้นสีสันอันวิจิตร อาหารการกิน ประเพณีวัฒนธรรม และอื่นๆ อีกมากมาย

ความเจริญรุ่งเรืองของสุโขทัยมิได้เกิดขึ้นอย่างฉับพลัน แต่เกิดจากการสั่งสมและพัฒนาจนกลายเป็นเมืองใหญ่ มีปัจจัยส่งเสริมหลายประการ อาทิ ทำเลที่ตั้ง การคมนาคมทางบกและทางน้ำ เส้นทางติดต่อการค้า แลกเปลี่ยนสินค้ากับบ้านเมืองอื่นทั่วทุกสารทิศ ทั้งลุ่มน้ำโขง มอญ พุกาม ขอม ละโว้ ฯลฯ รวมถึงการล่มสลายของอาณาจักรขอม

ในปัจจุบัน จังหวัดสุโขทัยและจังหวัดกำแพงเพชร มีแหล่งท่องเที่ยวหลากหลาย ทั้งด้านศิลปวัฒนธรรม ภูมิปัญญา องค์ความรู้ และ "สินทรัพย์ทางวัฒนธรรม" ซึ่งเป็นทุนที่มีเอกลักษณ์และมรดกล้ำค่า แต่ยังไม่เป็นที่รู้จัก และนิยมเผยแพร่ในหมู่นักท่องเที่ยว ทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ ยังขาดแรงดึงดูดนักท่องเที่ยวที่มีความสนใจในคุณค่าดังกล่าวให้เข้ามาสัมผัสประสบการณ์

อย่างไรก็ตาม การพัฒนาสินค้าที่เป็นเอกลักษณ์ จะประสบความสำเร็จได้นั่น จำเป็นต้องใช้กลยุทธ์ที่มีประสิทธิภาพในการกำหนดแนวคิดที่โดดเด่น มีฐานรากหรือจุดยืนที่มั่นคง แนวทางการพัฒนาที่มีประสิทธิภาพ และหนึ่งในกลยุทธ์นั้นคือ การสร้างแบรนด์ในรูปแบบของ DESTINATION BRANDING โดยใช้อัตลักษณ์ ภูมิปัญญา ศิลปวัฒนธรรม และศักยภาพด้านต่างๆ ของพื้นที่เป็นทุนสร้างสรรค์ ที่สำคัญ

ดิฉันมีโอกาสได้ลงพื้นที่ไปร่วมงานปาฐกถา ชมนิทรรศการ และล้อมวงคุย : คุณค่าเมืองมรดกโลกที่ภาคภูมิใจ ทุนวัฒนธรรม ที่นำไปสู่มูลค่าที่จับต้องได้ ของ โครงการพัฒนาสินค้าที่เป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่พิเศษอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย-ศรีสัชนาลัย-กำแพงเพชร (ระยะที่ 1) ที่โรงแรมสุโขทัย เทรเชอร์ รีสอร์ท แอนด์ สปา จังหวัดสุโขทัย มีเรื่องราวที่น่าสนใจ และขอนำมาเล่าสู่กันฟังค่ะ

เริ่มต้นกันที่ จุดลงทะเบียน มีสังคโลกใบน้อย มอบให้ทุกท่านที่เข้าร่วมงาน สถานที่จัดงานได้รับการออกแบบตกแต่งให้มีสีสันสดใส จุดถ่ายภาพที่ระลึก ซึ่งต้องไม่พลาดกับฉากหลังที่สะท้อนวิถีชีวิตของผู้คนในพื้นที่พิเศษฯ สะดุดตา คือ นิทรรศการ NOW AND NEXT: ทุนวัฒนธรรมสู่การสร้างสรรค์ ภายใต้แนวคิดของ "สิน-ธาตุ-สุข" บ่งบอกความหมายของ สิน สินทรัพย์อันเป็นมรดกจากบรรพบุรุษ ธาตุ อันเป็นองค์ประกอบชีวิตทั้งมวล ดิน น้ำ ลม ไฟ สุข วิถีชีวิต วัฒนธรรม สังคม สิ่งแวดล้อม จัดทำโดย รองศาตราจารย์ปรีชา ปั้นกล่ำ ม.ศิลปากร

สอบถามได้ความว่าเป็น เจดีย์ภาพลักษณ์อุทยานพื้นที่พิเศษ 7 องค์ ที่แสดงภูมิแห่งปัญญา ข้อมูลวิจัย และแบรนด์ ผลงานที่พัฒนาชิ้นงาน โดยองค์รวมของนิทรรศการแบ่งตามประเภท ได้แก่ องค์ที่ 1 สินทรัพย์มรดกโลกและอื่นๆ องค์ที่ 2 เครื่องประดับสินแร่จากดิน องค์ที่ 3 พุทธศิลป์สุญตาเป็นอากาศ องค์ที่ 4 ผ้าตีนจก เส้นใย ตัวประสานเชื่อมโยง สารละลาย หล่อเลี้ยงด้วยน้ำ องค์ที่ 5 ศิลปะศิลาดลแกร่งด้วยความร้อนของไฟ องค์ที่ 6 สุขในวิถีชีวิต และ องค์ที่ 7 สุโขทัยแบรนด์

โครงการพัฒนาสินค้าที่เป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่พิเศษฯ ระยะที่ 1 มีวัตถุประสงค์เพื่อ ต่อยอดองค์ความรู้ และภูมิปัญญาในท้องถิ่น เพื่อสร้างเป็น สินค้า กิจกรรม บริการการท่องเที่ยว ที่สร้างมูลค่าเพิ่ม ตามแนวคิด เศรษฐกิจสร้างสรรค์ เพื่อสนับสนุนความสามารถในการแข่งขันให้กับพื้นพิเศษฯ ซึ่งมีความสำคัญในฐานะเมืองมรดกโลก (WORLD ERITAGE CITY)

โดยมี กิจกรรรมนำร่อง ด้วยการพัฒนาผู้ประกอบการ ผู้ผลิต ผู้จำหน่ายสินค้าที่เป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่พิเศษอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย-ศรีสัชนาลัย-กำแพงเพชร ในระยะที่ 1 ก่อนต่อยอดไปสู่การพัฒนาผลิตภัณฑ์ในระยะถัดไป เพื่อสร้างสรรค์สินค้าที่เป็นเอกลักษณ์ ให้มีความโดดเด่นเป็นที่ยอมรับ ทั้งในระดับประเทศและนานาชาติ อันจะเป็น เครื่องมือสำคัญในการสื่อสาร บอกเล่าเรื่องราวของพื้นพิเศษไปสู่กลุ่มเป้าหมาย

องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน) หรือ อพท. มีนโยบายพัฒนาพื้นที่พิเศษในความดูแลรับผิดชอบให้เป็นพื้นที่ท่องเที่ยวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เขตพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย และอุทยานประวัติศาสตร์กำแพงเพชร ของ อพท.4 สุโขทัย มีแนวเขตครอบคลุมพื้นที่ 20 ตำบล สุโขทัยและกำแพงเพชร

จังหวัดสุโขทัย ประกอบด้วย ตำบลเมืองเก่า ตำบลบ้านกล้วย ตำบลวังทองแดง ตำบลนาเชิงคีรี ตำบลบ้านด่าน ตำบลป่ากุมเกาะ ตำบลศรีสัชนาลัย ตำบลสารจิตร ตำบลหนองอ้อ ตำบลท่าชัย จังหวัดกำแพงเพชร ประกอบด้วย ตำบลในเมือง ตำบลนครชุม ตำบลคลองแม่ลาย ตำบลไตรตรึงษ์ ตำบลทรงธรรม ตำบลท่าขุนราม ตำบลสระแก้ว ตำบลเทพนคร ตำบลหนองปลิง และตำบลอ่างทอง

สิทธิศักดิ์ ปฐมวารี ผู้จัดการสำนักงานพื้นที่พิเศษฯ กล่าวว่า แบรนด์ คือตัวแทนการสื่อสาร ถ่ายทอดประสบการณ์ นำเสนอคุณค่าของสินค้าและบริการสู่ผู้บริโภค เพื่อสร้างการรับรู้จนเกิดการยอมรับ ความนิยมชมชอบในการเป็นแบรนด์นั้น นำไปสู่การกลับไปใช้บริการและบอกต่อ มีรูปธรรมคือตราสัญลักษณ์ ชื่อเรียกขาน คุณค่าประโยชน์ใช้สอย มีนามธรรมคือ คุณค่า ความพึงพอใจ บุคลิกลักษณะเฉพาะตัว

ความสำคัญของแบรนด์ ต่อการพัฒนาจังหวัดหรือพื้นที่พิเศษฯ เป็นกลยุทธ์เชิงรุกที่มีประสิทธิภาพในการพัฒนาเศรษฐกิจ สังคม การท่องเที่ยว เพราะถือได้ว่าแบรนด์เป็นฐานรากและทุนสร้างสรรค์ สำหรับการพัฒนาที่ยั่งยืน เป็นแผนที่นำทางเพื่อการพัฒนาอย่างมีทิศทางและเป็นเอกภาพ นอกจากนี้ แบรนด์เป็นตัวแทนในการสื่อสารและสร้างการจดจำที่ดี ช่วยสร้างคุณค่าและเพิ่มมูลค่าให้กับผลิตภัณฑ์และบริการ อีกทั้งยังเป็นการช่วยสร้างภูมิคุ้มกันในการแข่งขันในอนาคตด้วย

"ผลการสังเคราะห์ฐานรากของแบรนด์พื้นที่พิเศษฯ ด้านวิสัยทัศน์ (BRAND VISION) เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์แห่งเดียวในประเทศไทย ที่รักษาและส่งมอบความสุขสงบ พร้อมเป็นแหล่งเรียนรู้ประวัติศาสตร์ ศิลปวัฒนธรรม และความภาคภูมิใจในมรดกโลก"

การวางตำแหน่งของแบรนด์ (BRAND POSITIONING) เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ ซึ่งรักษาความเป็นแก่นแท้ผสมผสานทุนวัฒนธรรมและคุณค่ามรดกโลกกับวิถีชีวิตแบบเรียบง่าย ใกล้ชิดธรรมชาติอย่างลงตัว ส่วน พันธสัญญาของแบรนด์ (BRAND PROISE) เป็นโอกาสในการค้นพบความสุขสงบอย่างสุโขทัยในแบบที่คุณเลือกได้ ในดินแดนต้นกำเนิดแห่งศิลปวัฒนธรรมและมรดกโลก ซึ่งเป็นความภาคภูมิใจของชาติไทย

สินค้าที่เป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่พิเศษฯ ได้แก่ เครื่องสังคโลก เครื่องเงิน-เครื่องทอง ผ้าทอ พุทธศิลป์ รวมถึงธุรกิจบริการท่องเที่ยว เครื่องสังคโลก เป็นหนึ่งเดียวในโลก การปั้นและการเคลือบเครื่องสังคโลก จะมีน้ำเคลือบสูตรเฉพาะสุโขทัยเท่านั้น สีที่ได้คือเขียวและเขียวคราม ทองสุโขทัย หัตถกรรมล้ำค้าภูมิปัญญาโบราณ ฝีมือประณีตของช่างทอง ความละเอียดอ่อนช้อยของลวดลายโดดเด่นเพิ่มความพิเศษด้วยเทคนิคการลงยา

ผ้าซิ่นตีนจก เส้นสีและลวดลายประณีตปลายผืนผ้าซิ่นตีนจก งดงามจากภูมิปัญญาชาวไทยพวน ซึ่งชาวบ้านหาดเสี้ยวยังคงสืบทอดเทคนิคพิเศษในการทอและขึ้นลายด้วยจกฝ้ายจากด้านล่างขึ้นด้านบน บนเส้นยืน เพื่อให้เกิดลวดลายตามที่ต้องการ พุทธศิลป์ พระพุทธศาสนามีความเจริญรุ่งเรือง หยั่งรากลึกเป็นหนึ่งเดียวกับวิถีชีวิตและวัฒนธรรมดั่งเดิมของคนเมือง ส่งผ่านศิลปะเชิงช่างที่ถ่ายทอดผ่านทางถาวรวัตถุ ภาพเขียน พระเครื่องและพระบูชาต่างๆ ที่มีความงดงาม อิ่มเอิบ สวยงามลงตัว การทำพระเครื่องจึงได้รับการสืบทอดมาสู่ลูกหลานจากอดีตสู่ปัจจุบันยังคงความอ่อนช้อยงดงามไว้ดั่งเดิม อันจะอยู่คู่กับแผ่นดินไทยสืบไป

จากนั้นชม วีดีทัศน์สื่อสารแบรนด์ท่องเที่ยว เรื่อง "อารยสัมผัส แห่งเมืองมรดกโลก" นำเสนอเรื่องราวและมุมมองใหม่ของแหล่งท่องเที่ยว วีถีชีวิต ประเพณีวัฒนธรรม ฯลฯ และได้รับความสนใจจากผู้เข้าร่วมงาน

ปิติ แก้วสลับสี ผู้ว่าราชการจังหวัดสุโขทัย กล่าวว่าการจัดงานและกิจกรรมทั้งหมดในครั้งนี้ เป็นการจุดประกายและสร้างการมีส่วนร่วมของภาคส่วนต่างๆ ที่จะสนับสนุนการพัฒนาสินค้า บริการ และสร้างแบรนด์การท่องเที่ยว อันเป็นการขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ มีโอกาสได้ร่วมรับรู้ รับฟัง และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นไปด้วยกัน โดยเฉพาะหน่วยงานภาคธุรกิจที่มีส่วนสำคัญที่จะได้รับประโยชน์จากการร่วมกันพัฒนาสินค้าที่เป็นเอกลักษณ์ของพื้นที่ และการสร้างแบรนด์การท่องเที่ยว

ตามแนวคิด CO-CREATION ของ อพท. คือ ร่วมคิด ร่วมวางแผน ร่วมปฏิบัติ ร่วมรับผิดชอบ และร่วมรับผลประโยชน์ ร่วมกับแนวคิด CO-CREATION ของสถานบันพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม หรือ ISMED คือการร่วมคิดร่วมสร้างสรรค์ให้ความสำคัญกับการนำทุนศิลปวัฒนธรรมที่ค้นคว้าได้มาประยุกต์เป็นงานออกแบบสร้างสรรค์ เกิดเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีความโดดเด่นด้วยอัตลักษณ์ มีประโยชน์ใช้สอยที่ตอบสนองความต้องการและรสนิยมของผู้บริโภค รวมทั้งการสื่อสารคุณค่าของแบรนด์ท่องเที่ยวให้กับสุโขทัย-ศรีสัชนาลัย-กำแพงเพชร ได้อย่างน่าประทับใจ

ในส่วนของ กลยุทธ์ในการสร้างแบรนด์ท่องเที่ยวให้กับจังหวัดสุโขทัย ประกอบด้วยการพัฒนาทั้งด้านสังคม (SOCIAL DEVELOPMENT) เป็นการพัฒนาศักยภาพให้กับผู้ประกอบการทั้งด้านธุรกิจ ด้านการสร้างสรรค์สินค้าและบริการ สร้างความตระหนักให้กับประชาชนผู้เป็นเจ้าบ้านเกิดการรับรู้และภาคภูมิใจต่อคุณค่าของการเป็นเมืองมรดกโลก ทั้งนี้รวมถึงผู้ประกอบการต่างถิ่นด้วย

ด้านประวัติศาสตร์ (HISTORICAL DEVELOPMENT) การดำรงรักษาไว้ซึ่ง สิ่งแสดงถึงประวัติศาสตร์และภูมิปัญญา รวมถึงการศึกษาถึงคุณค่าของแหล่งท่องเที่ยว เพื่อนำมาสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้าและบริการ และด้านเศรษฐกิจ (ECONOMIC DEVELOPMENT) รายได้จากการท่องเที่ยวเป็นผลประโยชน์ที่จะต้องกระจายอย่างทั่วถึงและเป็นธรรมสำหรับประชาชนผู้เป็นเจ้าของแห่งท่องเที่ยว

อยุทธ์ เตชะสุกิจ ผู้อำนวยการศูนย์เพิ่มมูลค่าผลผลิต และออกแบบผลิตภัณฑ์ สถาบันพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม หรือ ISMED กล่าวว่า สถาบันได้ดำเนินการสำรวจศึกษาทุนของพื้นที่พิเศษฯ เพื่อนำมาสังเคราะห์เป็นแผนในการพัฒนาแบรนด์และสินค้าที่เป็นเอกลักษณ์ เพื่อสนับสนุนการพัฒนาสินค้า บริการ และสิ่งอำนวยความสะดวกด้านการท่องเที่ยว จนเกิดเป็นแผนกลยุทธ์การสร้างแบรนด์ สะท้อนความต้องการของชุมชน นักท่องเที่ยว และผู้มาเยือน เพื่อเพิ่มมูลค่าการท่องเที่ยวให้กับพื้นที่พิเศษฯ ตามแนวทางการท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ (CREATIVE TOURISM) อันจะนำมาซึ่งความสำเร็จบนรากฐานแห่งความยั่งยืน

นอกจากนี้ยังจัดให้มี กิจกรรมการประกวดออกแบบตราสัญลักษณ์ (LOGO) แบรนด์พื้นที่พิเศษฯ เพื่อใช้สำหรับการประกอบการสื่อสารประชาสัมพันธ์ไปยังกลุ่มเป้าหมายและสาธารณชน โดยตราสัญลักษณ์ต้องสามารถสื่อความหมายและสอดคล้องกับรากฐานแบรนด์ของพื้นที่พิเศษฯ ต้องมีความหมายและรูปลักษณ์ที่สวยงาม เริ่มเปิดรับสมัครในเดือนมีนาคม และตัดสินผลการประกวดในเดือนพฤษภาคม 2558 นี้ ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ Facebook Fanpage: พื้นที่พิเศษอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย-ศรีสัชนาลัย-กำแพงเพชร (สพพ.4)

"การล้อมวงคุย" นับว่าเป็นแลกเปลี่ยนความคิดเห็นของทุกภาคส่วนที่จะ "จุดประกาย" และสร้างการมีส่วนร่วมของการพัฒนาสินค้า บริการ และนำไปสู่การสร้างแบรนด์ เพื่อขับเคลื่อนเศรษฐกิจสร้างสรรค์ ความรู้ ความเข้าใจ และยอมรับต่อแนวคิด "ร่วมคิด ร่วมวางแผน ร่วมปฏิบัติ ร่วมรับผิดชอบฯ" นับว่าเป็นนิมิตหมายที่ดีของการนำทุนวัฒนธรรมมาสร้างสรรค์ และพัฒนาไปสู่สิ่งที่จะก่อเกิดมูลค่าที่จับต้องได้ในอนาคต