โลหิตจาง

โภชนาการเพื่อสุขภาพ

คุณมีอาการโลหิตจางหรือเปล่า ลองยิงฟันดูว่าเหงือกแดงหรือซีดขาว ดูฝ่ามือง่ายที่สุด หงายมือขึ้นเทียบกับเพื่อนที่อยู่ใกล้ๆกัน ฝ่ามือใครมีสีแดงกว่ากัน ลองยื่นแขนออกไปตรงๆข้างหน้า ใช้มืออีกข้างหนึ่งดัดนิ้วทั้งสี่นิ้ว ที่มือที่ยื่นไปข้างหน้า ดัดลงสักครู่แล้วปล่อย ดูว่าเมื่อปล่อยแล้วมือเป็นสีซีดหรือสีแดง มือแดงแปลว่าเลือดดี ถ้าไม่มีสีเลือด แสดงว่าเป็นโรคโลหิตจาง

เลือดแดงมีหน้าที่พาออกซิเจนไปสู่เซลล์ในร่างกาย ถ้ามีเลือดแดงน้อย เลือดจะพาออกซิเจนไปสู่เซลล์ได้น้อย ออกซิเจนทำให้ร่างกายได้รับพลังงานจากกลูโคส เมื่อร่างกายเผาผลาญกลูโคส คือกลูโคสรวมกับออกซิเจน สลายตัวเป็นคาร์บอนไดออกไซด์กับน้ำ ให้พลังงาน เมื่อมีเลือดแดงน้อย ร่างกายเผาผลาญกลูโคสได้น้อย ได้พลังงานน้อย ไม่มีแรง เหนื่อยง่าย เมื่อเหนื่อยมากเข้าหมดแรงจะเป็นลมหมดสติ หลายคนไม่เคยเป็นลม ไม่รู้ว่าทำไมเพื่อนเป็นลม การเป็นลมคือร่างกายหยุดการทำงานที่ไม่จำเป็น ถนอมพลังงานไว้ใช้เพื่อให้ดำรงชีวิตอยู่ได้เท่านั้น ต้องได้รับออกซิเจนจึงจะหาย

อาการเป็นลมไม่เจ็บ คนที่โลหิตจางไม่รู้สึกว่าป่วยเพราะไม่มีอาการเจ็บปวด แต่ไม่สามารถออกแรงได้มาก เดินหน่อยเดียวเหนื่อยแล้ว ต้องนั่งพักหรือนอนไปเลย โลหิตจางไม่เกี่ยวกับอ้วนหรือผอม คนอ้วนอาจจะโลหิตจาง คนผอมอาจจะมีสุขภาพดี เมื่อดูการแข่งขันเทนนิสชิงเหรียญทองเอเชี่ยนเกมที่ผ่านมา สาวจีนแข่งกับสาวไทย สาวจีนกำลังดีเหลือเกิน ทั้งๆที่ดูว่าเป็นคนผอม นักเทนนิสสาวไทยอ้วนกว่า อาจจะหนักตัวเมื่อวิ่งมากๆ ที่แน่ๆคือสาวจีนต้องเลือดดีมากๆ วิ่งออกแรงตีลูกเท่าไรไม่มีท่าว่าเหนื่อยเลย สาวไทยไม่ได้พักด้วย แข่งเมื่อวันก่อนหน้าได้เหรียญทองประเภทคู่มาแล้ว จะอย่างไรก็ต้องเลือดดีจึงจะแข่งกีฬาได้ทน

กีฬาอีกประเภทที่ต้องการความแข็งแรงอย่างยิ่งคือฟุตบอล วิ่งตลอดเวลาเก้าสิบนาที เขาวิ่งได้อย่างไร ถ้าอยากเป็นนักกีฬา ต้องมีสุขภาพดีมาก นับว่านักกีฬาไทยดีขึ้นมาก จากเมื่อไม่กี่ปีในอดีต ต้องยอมรับว่าคนไทยยังสุขภาพไม่ดีพอ นักกีฬาที่ไม่ได้เข้าเก็บตัว ไม่ได้รับอาหารดีพอ อาจจะไม่มีกินหรือไม่เลือกกินอาหารที่บำรุงร่างกาย เลือดแดงเป็นสิ่งสำคัญที่ให้ความแข็งแรง จะมีเลือดดีต้องการอาหารหลายชนิด

อาหารบำรุงเลือดที่สำคัญคือ เหล็ก สาวไทยขาดธาตุเหล็กกันมาก เป็นครูได้เห็นลูกศิษย์ทีละหลายๆคนในห้องเรียน แค่มองดูภายนอกก็บอกได้ว่าใครโลหิตจางบ้าง สาวๆโลหิตจางมากกว่าหนุ่มๆ สาวมีการเสียเลือดทุกเดือนเมื่อมีประจำเดือน เสียเหล็กไปกับเลือดประจำเดือน ผู้ชายไม่มีประจำเดือนจึงไม่เสียธาตุเหล็ก ความต้องการธาตุเหล็กของหญิงวัยเจริญพันธุ์สูงกว่าชาย นอกจากความต้องการสูงแล้ว เหล็กยังเข้าสู่ร่างกายได้น้อย ร่างกายดูดซึมเหล็กได้เพียงร้อยละห้า กินอาหารที่มีเหล็ก 100 กรัม ร่างกายดูดซึมได้เพียง 5 กรัม เหล็กมีอยู่ในไข่แดง ตับ ผักใบสีเขียว เช่นตำลึง คะน้า ใบย่านาง ใบชะพลู ผักที่มีกลิ่นหอม เช่น โหระพา ใบกะเพรา สาวน้อยวัยรุ่นจำนวนมากไม่ชอบกินไข่แดง ไม่กินตับ จะเป็นโรคโลหิตจางได้ง่าย วัยรุ่นมีการเจริญเติบโตเร็ว ต้องได้รับสารอาหารเพิ่มขึ้น ถ้าลูกสาวไม่ชอบกินไข่แดง อย่าทำไข่ดาว เขาเขี่ยไข่แดงทิ้งได้ ต้องให้กินไข่เจียว ไม่มีทางเขี่ยไข่แดงทิ้ง ต้องมีผักสีเขียวทุกวัน ข้าวผัดใส่ผักคะน้า ต้มบะช่อใบตำลึง ว่างเมื่อไรชวนกันกินเมี่ยงคำ

บางคนคิดว่านมให้สารอาหารทุกชนิดที่ร่างกายต้องการ นมมีประโยชน์มาก สารอาหารที่ได้รับจากนมดีที่สุดคือแคลเซียม นมบำรุงกระดูกได้ดีที่สุด อาหารอื่นให้แคลซียม แต่ร่างกายดูดซึมแคลเซียมจากนมได้ดีที่สุด ในนมไม่มีธาตุเหล็ก จำไว้ได้เลยว่านมให้แคลเซียม แต่ไม่มีธาตุเหล็ก ไข่ให้เหล็ก แต่ไม่ให้แคลเซียม เราจึงต้องดื่มนมและกินไข่ทั้งสองอย่าง

สำหรับสารอาหารที่ช่วยให้ร่างกายสร้างเม็ดเลือดแดง นอกจากเหล็กยังต้องมีโปรตีน กรดโฟลิค วิตามินบีสิบสอง และวิตามินซี โปรตีนอยู่ในเนื้อสัตว์ นม ไข่ ถั่วเมล็ดแห้ง และมีบ้างในข้าวและผัก ถึงจะไม่มาก แต่กินข้าวและผักมาก ก็ได้รับโปรตีนมาก ไข่ดีมากในการบำรุงเลือด เพราะให้ทั้งเหล็กและโปรตีน กรดโฟลิคอยู่ในผัก วิตามินบีสิบสองอยู่ในไข่และเนื้อสัตว์ เมื่อต้องการมีเลือดแดง จึงต้องกินอาหารหลายอย่าง ที่ล้วนอุดมด้วยสารอาหารต่างๆ ต้องไม่อิ่มด้วยแป้ง น้ำตาล น้ำมัน และสารกระตุ้นพวกชา กาแฟ น้ำดื่มสีดำที่มีคาเฟอีน

ในบางเวลาเราต้องการสารกระตุ้น เช่น เมื่อเดินทางท่องเที่ยว ได้ดื่มชา กาแฟ น้ำหวานที่มีสารคาเฟอีน ช่วยให้เดินได้นาน ไม่ง่วงหลังอาหาร แต่เมื่ออยู่บ้านหรือมีชีวิตตามปกติ ควรได้นอนเมื่อง่วง ต้องได้หลับคืนละ 6-8 ชั่วโมง เมื่อมีชีวิตตามปกติ เราไม่ต้องเพิ่มคาเฟอีน บางคนดื่มกาแฟตอนเช้าเพื่อความสดชื่น ถ้าไม่ติดกาแฟก็ไม่มีเหตุผลให้ต้องดื่ม น้ำผลไม้ นม ให้วิตามินซี และแคลเซียม โปรตีน บำรุงร่างกาย

เด็ก วัยรุ่น หนุ่มสาว ต้องการสารอาหารที่สร้างเม็ดเลือดแดง ให้พลังสำหรับการดำรงชีวิต ต้องเดิน ต้องวิ่ง ต้องตื่นอยู่เสมอเพื่อทำงาน เรียน เล่นกีฬา หรือเพียงเพื่อการเติบโตตามธรรมชาติ ต้องการอาหารวันละหลายมื้อ แต่ละมื้อต้องมีทั้งข้าว ไข่ ปลา เนื้อหมู เนื้อไก่ ผัก ผลไม้ อย่าให้ของหวานและเครื่องดื่มที่ไม่มีประโยชน์แย่งที่ว่างในท้อง ทำให้ขาดสารอาหารที่จำเป็น