"ไข่เน่า" สุดยอดสรรพคุณบำรุงสมอง

สมุนไพรเพื่อสุขภาพ

สมุนไพรอะไรเอย...ชื่อฟังๆก็ให้รู้สึกเหม้นเหม็น

แต่ดอกกลับห้อมหอม แถมมีสรรพคุณเป็นเลิศ

ทั้งช่วยในการบำรุงสมอง และระบบเพศได้ด้วย

ไม่ต้องคิดนาน เฉลยเลยละกัน...ไข่เน่า นั่นเอง

ไข่เน่า มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Vitex glabrata R.Br. อยู่ในวงศ์ VERBENACEAE มีชื่อตามท้องถิ่นอื่นๆ เช่น ขี้เห็น (จังหวัดเลย จังหวัดอุบลราชธานี) ปลู (ทางเขมร-จังหวัดสุรินทร์) คมขวาน ฝรั่งโคก (ภาคกลาง) เป็นต้น ขยายพันธุ์โดยการใช้เม็ด

พรรณไม้ยืนต้นไข่เน่านั้น มีทั้งขนาดกลางและขนาดใหญ่ ลำต้นเกลี้ยงมีความสูงประมาณ 10-12 เมตร เป็นสีหม่นและมีด่างเป็นดวงขาวๆ ลักษณะของใบเป็นใบประกอบ มีสีเขียวเข้ม คล้ายใบงิ้ว มีขนาดไม่เท่ากัน ปลายใบแหลมเป็นติ่ง ส่วนโคนใบสอบแหลมหรือมน ขนาดของใบกว้างประมาณ 3-10 เซนติเมตร และยาวประมาณ 9-22 เซนติเมตร ผิวใบด้านบนเกลี้ยงมีสีเขียวเข้มและเป็นมัน ส่วนท้องใบมีสีอ่อนกว่า และมีขนสั้นอยู่ประปราย ก้านใบย่อยยาวราว 1-7 เซนติเมตร ส่วนทางด้านก้านช่อใบ จะยาวประมาณ 7-20 เซนติเมตร

ดอกไข่เน่า...ออกดอกเป็นช่อตามซอกใบใกล้ปลายกิ่ง ดอกมีขนาดเล็กและมีกลิ่นหอม กลีบดอกมีสีม่วงอ่อน สีม่วงอมชมพู หรือสีขาวมีแดงเรื่อๆ กลีบดอกเชื่อมติดกัน เป็นหลอดกว้าง และมีขนละเอียดที่ดอก ผลไข่เน่าหรือลูกไข่เน่า เป็นรูปไข่หรือรูปไข่กลับ มีขนาดกว้างราว 1.5-2 เซนติเมตร และยาวประมาณ 1.5-3 เซนติเมตร ผลอ่อนมีสีเขียว ผลสุกสีม่วงดำ มีเนื้ออ่อนนุ่ม รสหวานอมเปรี้ยวและเหม็น เม็ดมีขนาดเท่าปลายนิ้วก้อย

ภญ.ดร.สุภาภรณ์ ปิติพร หัวหน้ากลุ่มงานเภสัชกรรม โรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร กล่าวว่า "ไข่เน่า...เป็นผลไม้บำรุงสมอง หรือบำรุงสุขภาพ ของคนภาคกลาง โดยไข่เน่าจะมีสารแอนโทไซยานินสูง ซึ่งกำลังมีงานวิจัยในญี่ปุ่นและอินเดีย ว่าช่วยบำรุงสมองและกระดูกได้อย่างดี เนื่องจากช่วยให้เส้นเลือดไหลเวียนดี จึงทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองได้ดีขึ้น อีกทั้งยังช่วยในเรื่องโรคซางในเด็ก ที่มีอาการผอมแห้งแรงน้อย ช่วยให้เจริญอาหารขึ้น แต่ปัจจุบันต้นไข่เน่าในประเทศไทยมีน้อย และการเพาะปลูกต้องใช้เวลานานถึง 7 ปี จึงจะออกผลให้เห็น ซึ่งโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร กำลังนำไปอนุรักษ์และเพาะปลูกกันอยู่"

สรรพคุณทางสมุนไพรของไข่เน่า...

ผล...จะอุดมไปด้วยแคลเซียม นำมารับประทาน ช่วยในการบำรุงกระดูก บำรุงสมอง แก้โรคกระดูกผุ สำหรับผู้สูงอายุได้อย่างดี ส่วนผลที่สุก...มีสรรพคุณช่วยรักษาโรคเบาหวาน ช่วยในระบบขับถ่าย ช่วยบำรุงระบบเพศ หรือช่วยบำรุงไต

เปลือกต้น...ช่วยรักษาพิษตานซาง ช่วยแก้ไข้ ช่วยแก้เด็กถ่ายเป็นฟอง ช่วยขับพยาธิในเด็ก ที่มีอาการเบื่ออาหาร โดยมีสารจำพวกสเตียรอยด์ (Steroid) ชื่อว่า sitosterol / ecdysterone และ anguside (p-hydroxybenzoic ester of aucubin) หมอยาโบราณนิยมใช้เปลือกต้นไข่เน่า มาต้มรวมกับรากเต่าไห้ ปรุงเป็นยารักษาโรคซางในเด็ก

ราก...รักษาอาการท้องร่วง ใช้ขับพยาธิไส้เดือน

เปลือกผล...รักษาโรคกระเพาะ ลำไส้อักเสบในทารก

ต้น...ช่วยแก้อาการเลือดตกค้างได้

ผล / เปลือกผล แก้โรคเกล็ดกระดี่ขึ้นนัยน์ตา

ราก / เปลือกต้น มีรสฝาด ช่วยแก้อาการท้องเสีย ช่วยแก้บิด หรือช่วยทำให้เจริญอาหาร

ราก / เปลือกต้น / ผล ช่วยแก้อาการตานขโมย (โรคพยาธิในเด็ก ที่มีอาการเบื่ออาหาร อ่อนเพลีย ผอมแห้ง ซูบซีด มีอาการท้องเดิน ก้นปอด)

คุณประโยชน์ของไข่เน่า...

ผลสุกไข่เน่า ใช้รับประทานสดเป็นผลไม้ มีรสหวานเอียนไม่อร่อยนัก หากใส่เกลือป่นหรือจิ้มเกลือ ก็จะทำให้มีรสชาติดีขึ้น อาจคลุกเคล้ากับเกลือ แล้วนำไปผึ่งแดด เก็บไว้รับประทาน หรือจะรับประทานแบบสดๆ หรือนำไปดองน้ำเกลือ ก็ได้เช่นกัน

ผลไข่เน่า นำไปทำเป็น "ขนมไข่เน่า" ได้ ซึ่งวิธีการทำจะคล้ายกับการทำขนมกล้วย แต่เปลี่ยนจากกล้วยเป็นไข่เน่า ด้วยการหยอดใส่ใบตองทรงกรวยแหลม แล้วเอามะพร้าวขูดโรยหน้า ก่อนจะนำไปนึ่ง

ต้นไข่เน่า เป็นไม้ยืนต้นที่มีอายุยืนยาวนับร้อยปี เป็นไม้ที่น่าปลูกสะสม เพราะเริ่มหายากลงทุกที โดยนิยมปลูกเพื่อเป็นร่มเงา เนื่องจากไม่ผลัดใบ

และเนื้อไม้ของต้นไข่เน่า มีความแข็งแรง นำมาใช้ทำเป็นเครื่องมือ เครื่องใช้ เครื่องเรือน หรือเฟอร์นิเจอร์ต่างๆได้สวยงาม

หากท่านใดมีความสนใจ เรียนเชิญเข้าเยี่ยมชม ณ ศูนย์การเรียนรู้การดูแลสุขภาพภาคประชาชน ด้านการแพทย์แผนไทยอภัยภูเบศร ทุกวันเสาร์-วันอาทิตย์ และวันหยุดนักขัตฤกษ์ หรือติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม เรื่องราวเกี่ยวกับสมุนไพรและการแพทย์แผนไทย ณ มูลนิธิเจ้าพระยาอภัยภูเบศรฯ โทร.0-3721-1289 ได้เลยค่ะ