ผ้าไหมเมืองลาว

เส้นไหมใยฝ้าย

ลาวหรือชื่อเต็มๆว่า "สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว" เป็นประเทศในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ซึ่งไม่มีทางออกสู่ทะเล มีพื้นที่ 236,800 ตารางกิโลเมตร มีพรมแดนติดต่อกับประเทศไทยทางทิศตะวันตก ลาวเป็นแผ่นดินที่มีชนหลายเชื้อชาติ จากสถิติในปี 2548 (ตามข้อมูลกระทรวงการต่างประเทศของไทย) ประเทศลาวมีประชากรรวม 6,068,117 คน ประกอบด้วยชนชาติต่างๆหลากหลายเชื้อชาติ ซึ่งในภาษาลาวจะเรียกรวมกันว่า "ประชาชนบรรดาเผ่า" สามารถจำแนกได้เป็น 68 ชนเผ่าโดยประมาณ แบ่งเป็น 3 กลุ่มใหญ่ ตามถิ่นที่อยู่อาศัย คือลาวลุ่ม หมายถึงชาวลาวที่อาศัยอยู่ในเขตที่ราบ ส่วนใหญ่ได้แก่คนเชื้อชาติลาว ภูไท ไทดำ ไทลื้อ ฯลฯ ใช้ภาษาลาวหรือภาษาตระกูลภาษาไทยเป็นภาษาหลัก ประชาชนกลุ่มนี้มีอยู่ร้อยละ 68 ของจำนวนประชากรทั้งหมดและอาศัยกระจายอยู่ทั่วประเทศ ถือว่าเป็นกลุ่มชาวลาวที่มีจำนวนมากที่สุดในประเทศ ลาวเทิง หมายถึงชาวลาวที่อาศัยอยู่ในเขตที่ราบสูง เช่น ชาวบรู มะกอง งวน ตะโอย ตาเลียง ละเม็ด ละเวน กะตัง ฯลฯ ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ทางภาคใต้ของประเทศ เช่น แขวงจำปาสัก แขวงเซกอง แขวงอัตตะปือ คิดเป็นร้อยละ 22 ของจำนวนประชากรทั้งหมด ลาวสูง หมายถึงชาวลาวที่อาศัยอยู่ในเขตภูเขาสูง เช่น ชาวม้ง เย้า มูเซอ ผู้น้อย และชาวเขาเผ่าต่างๆ ส่วนมากอาศัยอยู่ในเขตภาคเหนือของลาว เช่น แขวงหลวงพระบาง แขวงเชียงขวาง และตามแนวตะเข็บชายแดนภาคเหนือ ชาวลาวกลุ่มนี้คิดเป็นจำนวนร้อยละ 9 ของจำนวนประชากรทั้งหมด

นอกจากนี้ยังมีชาวลาวเชื้อสายเวียดนาม ชาวลาวเชื้อสายจีน รวมทั้งชาวต่างชาติอื่นๆ ในลาวคิดเป็นร้อยละ 2 ของจำนวนประชากรทั้งหมดด้วย แต่ละเผ่ามีวัฒนธรรม เครื่องแต่งกาย และความคิดความเชื่อแตกต่างกันไปประมาณ 90 เปอร์เซ็นต์ ของประชากรลาว นับถือศาสนาพุทธลัทธิเถรวาท ชาวพุทธลาวนับถือและปฏิบัติธรรมอย่างเคร่งครัด ผู้ชายชาวลาวเกือบทุกคนเมื่ออายุครบ 20 ปี จะเข้าบวชเป็นพระระยะหนึ่ง เพื่อตอบแทนบุญคุณพ่อแม่ก่อนแต่งงาน บ้างก็เป็นการบวชเพื่อจูงศพพ่อแม่หรือญาติพี่น้องที่เสียชีวิต แต่ก็มีการนับถือศาสนาอื่นๆ อาทิ ศาสนาพุทธนิกายมหายาน ลัทธิเต๋า ลัทธิขงจื้อ คริสต์ และอิสลาม

ลาวจัดเป็นหนึ่งในสิบของประเทศที่ยากจนที่สุดในโลก รายได้ประชาชาติต่อคนไม่ถึง 400 เหรียญสหรัฐ ต่อปี (ประมาณ 17,000 บาท) ประชากรกว่า 80 เปอร์เซ็นต์ ประกอบอาชีพด้านเกษตรกรรม ประมง และหาของป่า มีเพียง 10 เปอร์เซ็นต์ ที่มีอาชีพรับราชการทหารและพลเรือน ส่วนการทำงานในภาคอุตสาหกรรมนั้นแทบจะไม่มีเลย ลาวต้องพึ่งพาเงินช่วยเหลือจากต่างชาติผ่านทางองค์กรต่างๆ เช่น องค์การสหประชาชาติ กองทุนเอดีบี และธนาคารโลก เป็นต้น

ด้วยตระหนักถึงความสำคัญของการเสริมสร้างเอกลักษณ์และคุณค่าของผ้าไหม และเพื่อให้คนรุ่นใหม่หันมาใช้ผ้าไหมในชีวิตประจำวันกันมากขึ้น ในการจัดประชุมวิชาการหม่อนไหมอาเซียนในประเทศไทยที่ผ่านมา เพื่อบูรณาการความรู้เกี่ยวกับหม่อนไหมระหว่างประเทศสมาชิกอาเซียนให้พัฒนาก้าวหน้า สามารถเกื้อหนุนกันและกันอย่างยั่งยืน "สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว" จึงเป็นประเทศหนึ่งที่มีผู้สนใจในศิลปะการทอผ้าไหมอย่างท่วมท้น

วัฒนธรรมชาวลาวมีความคล้ายคลึงกับภาคอีสานของไทยเป็นอย่างมาก จนมีคำกล่าวที่ว่า "มีลาวอยู่แห่งใด มีมัดหมี่ แลลายจกอยู่ที่นั่น" ในด้านดนตรี ลาวมีแคนเป็นเครื่องดนตรีประจำชาติ มีหมอขับ หมอลำ ลาวมีประเพณีทางพระพุทธศาสนาและอื่นๆ เช่น วันมาฆบูชา วันสงกรานต์ วันออกพรรษา บุญเข้าประดับดิน บุญเข้าฉลาก บุญส่วงเฮือ (แข่งเรือ) บุญธาตุหลวงเวียงจันทน์ ในเดือน 12 เป็นต้น

ที่บ้านซ่างไห่และบ้านผานม เมืองลาวจำหน่ายสินค้าประเภทผ้าไหมทอมือ ซึ่งฝีมือของบ้านซ่างไห่ลวดลายค่อนข้างละเอียดกว่าบ้านผานม คือลวดลายจะออกมาในแบบศิลปะพื้นบ้าน สีสันเน้นไปทางสีน้ำเงินและสีค่อนข้างทึบ การแต่งกายไปวัดของแม่หญิงลาวนั้นยังเคร่งครัดอยู่มาก ต้องเรียบร้อย ไม่นุ่งสั้น ไม่สวมเสื้อที่เห็นเนินอก หรือสายเดี่ยว ไม่ใส่รองเท้าเข้าไปในโบสถ์ และยังมีความถือแบบคนยุคเก่าชาวเอเชียคือถือศีรษะเป็นของสูง ถือว่ามือขวาสำคัญกว่ามือซ้าย ไม่เข้าบ้านผู้อื่นก่อนได้รับการเชื้อเชิญ และต้องถอดรองเท้าก่อนเข้าบ้านเสมอ ดังนั้น หากใครคิดจะเข้าไปเที่ยวเมืองลาว ยิ่งเป็นหมู่บ้านชนท้องถิ่นยิ่งต้องระวัง พยายามสอบถามกฎระเบียบประเพณีเพราะแต่ละสถานที่มีความเชื่อแตกต่างกันไป