สมุนไพรไทย บำรุงกำลังและรักษาการปวดตามข้อ

สมุนไพรเพื่อสุขภาพ

แถบภาคเหนือและอีสาน ช่วงที่มีอากาศหนาวเย็น อาการปวดตามข้อ มักจะสร้างความทุกข์ทรมานให้กับผู้สูงอายุ หรือผู้ป่วยโรคข้อเข่าเสื่อม ซึ่งทางการแพทย์แผนไทย เรียกว่า โรคลมจับโปงเข่า ซึ่งเกิดจากกระดูกอ่อน ที่บุอยู่บนผิวข้อต่อกระดูกสึกกร่อน ทำให้ตัวกระดูกเกิดการเสียดสีกัน ทำให้มีอาการปวดข้อ ข้อติด ระยะแรกจะมีอาการเป็นๆหายๆ และเป็นมากขึ้น จนในที่สุดจะปวดรุนแรงหรือปวดตลอดเวลา ทำให้เดินไม่ถนัด ขาโก่ง เดินกะเผลก หรือตัวงอเอนไปมา และเหยียดเข่าลำบาก อาจมีอาการกล้ามเนื้อขาลีบ ในรายที่มีกล้ามเนื้อรอบเข่าอ่อนแรง ก็จะมีอาการเข่าอ่อนหรือเข่าทรุดร่วมด้วย

แพทย์แผนไทย มูลนิธิโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร แววใจ พิมพิลา กล่าวว่า ในระยะนี้ มีผู้ป่วยที่มีอาการปวดตามข้อ มาเข้ารับการรักษาเป็นจำนวนมาก ส่วนใหญ่เป็นโรคลม ที่เกิดขึ้นกับข้อเข่าและข้อเท้า ซึ่งทางแพทย์แผนไทย แบ่งออกเป็น 2 ชนิด ได้แก่ โรคลมจับโปงแห้ง และโรคลมจับโปงน้ำ อาจเกิดจากการเสื่อมตามอายุขัย โดยเฉพาะหญิงวัยหมดประจำเดือน มีโอกาสเกิดได้มาก เนื่องจากการขาดฮอร์โมนเอสโตรเจน มีน้ำหนักตัวมาก ทำให้ข้อเข่าต้องรับน้ำหนักมาก หรือการใช้งานเกินกำลัง เช่น การเดินขึ้นลงบันได การอยู่ในท่าเดิมนานๆ การรับประทานอาหารที่มีกรดยูริกสูง เช่น หน่อไม้ เครื่องในสัตว์ 

การกระทบอากาศเย็นก็เป็นอีกสาเหตุหนึ่ง ที่ทำให้เลือดไหลเวียนมาเลี้ยงไม่สะดวก หรือการอักเสบของเข่าจากอุบัติเหตุ ส่วนการรักษาด้วยแพทย์แผนไทย มีหลายวิธี  อาทิ การนวดรักษา โดยเน้นที่จุดเหนือเข่า ใต้เข่า และรอบเข่า เพื่อคลายกล้ามเนื้อ การจ่ายยาสมุนไพรตามอาการ ส่วนใหญ่ใช้กลุ่มยารสร้อน ช่วยขับลมในเส้น เช่น พริกไทยดำ การประคบสมุนไพรและการใช้ท่าบริหารตนเอง เพื่อบรรเทาอาการ และช่วยให้กล้ามเนื้อรอบเข่าแข็งแรง

โรคลมจับโปงแห้ง จะมีอาการปวด บวม แดง ร้อน ที่เข่า มีสภาวะเข่าติด ขาโก่ง นั่งยองๆ หรือพับเพียบไม่ได้ เดินขัดข้อเข่า ขณะเดินจะมีเสียงดังในเข่า อาการจะปวดมาก เวลาเปลี่ยนอิริยาบถและก้าวขึ้นบันได หมอยาพื้นบ้านใช้สูตรยาโด่ไม่รู้ล้ม ลดการอักเสบของกล้ามเนื้อ แก้ปวดเมื่อยได้ทุกชนิด บำรุงกำลัง ไม่เหนื่อยง่าย ส่วนผสมของยา ได้แก่ โด่ไม่รู้ล้ม (ลดความดัน) เจตพังคี กำแพงเจ็ดชั้น (ปรับสมดุลร่างกาย) เถาวัลย์เปรียงอย่างละ 30 กรัม ชะเอมไทย 45 กรัม ฝางเสน 45 กรัม ข้าวเย็น 15 กรัม ข้าวเย็นใต้ 15 กรัม น้ำ 3 ลิตร โดยนำสมุนไพรทั้งหมดห่อผ้าขาวบาง ต้มกับน้ำ 3 ลิตร เคี่ยวจนเหลือน้ำ 1 ลิตร ดื่มก่อนอาหารขณะอุ่นๆ สามารถเก็บไว้ได้นาน 7 วัน ใช้เป็นประจำได้ไม่อันตราย ตัวยามีฤทธิ์ช่วยขับปัสสาวะ 

โรคลมจับโปงน้ำ มีอาการอักเสบ ปวด บวม แดง และมีความร้อนเกิดขึ้น ถ้าเป็นมากจะมีอาการปวดลงส้นเท้า ทำให้มีลักษณะการเดินไม่ปกติ รักษาได้ด้วยวิธีการพอกสมุนไพรรสเย็น เพื่อดูดพิษร้อนออก โดยการใช้ดินสอพองตำผสมใบย่านาง พอกเข่า หรือบริเวณที่บวม และนวดบริเวณเหนือเข่า เพื่อให้กล้ามเนื้อคลาย พอสมุนไพรที่พอกแห้ง ก็เปลี่ยนพอกใหม่ จนกว่าอาการจะทุเลา วิธีทำสมุนไพรพอก โดยใช้ใบย่านางจำนวน 1 ส่วน ผักคาดหัวแหวนจำนวน 1 ส่วน กานพลูจำนวนเศษหนึ่งส่วนในสี่ส่วน ดองไว้ในเหล้า 28 ดีกรี นาน 3 วัน ใช้เนื้อสมุนไพรที่ผ่านการดอง ใส่สำลีหรือผ้าสะอาด นำมาพอกบริเวณที่บวม หรือใช้การประคบแบบร้อนชื้น ด้วยการใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นประคบ เพื่อป้องกันกล้ามเนื้อตึงหลังประคบ ทำทุกวันเวลาเช้า-เย็น ประมาณ 10-15 นาที คนเมืองส่วนใหญ่ที่มีเวลาน้อย จะใช้กระเป๋าน้ำร้อนประคบแห้ง แต่การใช้กระเป๋าน้ำร้อน จะทำให้กล้ามเนื้อตึงตัวเร็ว และกลับมาปวดบวมอีก

การใช้ท่าบริหาร เพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อรอบเข่าแข็งแรง (Muscle Strengthening) ใช้เพิ่มพิสัยการเคลื่อนของข้อ ลดอาการติดขัดของข้อเข่า และเพื่อให้สามารถทำกิจกรรมต่างๆ ในชีวิตประจำวันได้อย่างราบรื่น ดังนี้

1. ท่านั่งกระดกปลายเท้า

- นั่งห้อยขา ลำตัวตั้งตรง

- เตะขาข้างที่มีอาการขึ้น ให้ขนานกับพื้น และกระดกปลายเท้าขึ้น เกร็งค้างไว้นับ 1-5 และกระดกปลายเท้าลงนับ 1-5

2. ท่ายืนเขย่งปลายเท้า

- ยืนแยกขาเล็กน้อย มือทั้งสองข้างเกาะผนัง หรือยึดเกาะที่มั่นคง

- งอขาข้างที่ไม่เจ็บขึ้น ขาอีกข้างยืนให้มั่นคง เข่าตรง

- เขย่งส้นเท้าขึ้น ค้างไว้นับ 1-10 แล้ววางเท้าลง ทำ 5 ครั้งเช้า-เย็นทุกวัน

3. ท่านอนหงาย กระดกปลายเท้า

- นอนหงาย ยกขาข้างที่เป็น ขึ้นเฉียงประมาณ 45 องศา 

- กระดกปลายเท้าขึ้น เกร็งค้างไว้นับ 1-5 

- กระดกปลายเท้าลง เกร็งค้างไว้นับ 1-5 แล้วผ่อนออก

ช่วงที่มีอาการปวด ควรหลีกเลี่ยงของแสลง ประเภทหน่อไม้ทุกชนิด และข้าวเหนียว เนื่องจากเป็นของย่อยยาก ทำให้ร่างกายมีกรดเพิ่ม จะเกิดอาการปวดมากขึ้น ควรรับประทานอาหารที่มีกากใบ ดื่มน้ำมากๆเพื่อให้ขับปัสสาวะ หรือดื่มน้ำตะไคร้ใบเตย ที่มีสรรพคุณเป็นยาบำรุงไต ใช้ลดอาการบวมจากโรคไต เบาหวาน หรือบวมไม่ทราบสาเหตุ อีกทั้งจะช่วยขับกรดยูริก น้ำตะไคร้ใบเตยมีส่วนผสม ได้แก่ ตะไคร้ 4-5 ต้น ใบเตย 2-3 ใบ ต้มกับน้ำ 1 ลิตร กินต่างน้ำเห็นผลภายใน 3-4 วัน สูตรนี้ได้รับการยืนยันจากคนไข้ ว่า นำไปต้มดื่มแล้วช่วยบรรเทาอาการปวด และลดอาการบวมได้จริง แต่อาจมีผลข้างเคียงคือ จะทำให้ปัสสาวะบ่อยขึ้น

สนใจสอบถามเรื่องการใช้สมุนไพรเพิ่มเติม สามารถติดต่อที่ มูลนิธิโรงพยาบาลเจ้าพระยาอภัยภูเบศร หรือ โทร.0-3721-1288-9 ทุกวันในเวลาราชการได้เลยค่ะ