ลูกหยี

อรุณสวัสดิ์ ตลาดเช้า

"บางสิ่งซึ่งคุ้นเคย แต่ไม่รู้จัก" นึกถึงถ้อยคำนี้ เมื่อได้พบว่าเจ้าลูกสีดำเป็นพวงสวยงามนี้ คือ "ลูกหยี"!! ของหวานทานเล่นที่เด็กๆชอบนักหนา

ตลาดเช้าเล็กๆ ที่อำเภอด่านขุดทด นครราชสีมา ขณะเดินชมผักพื้นบ้านแปลกตา ก็พบกับไม้ผลกำเป็นช่อๆวางขายอยู่ พี่คนขายบอกว่าคือ "ลูกนางคำ" ฉันซื้อกลับมาบ้าน พวงหนึ่ง ( 20 บาท) ขณะคิดว่าลูกไม้นี้ช่างคุ้นๆ เสียจริง พี่สาวนั่งยิ้มเมื่อฉันถามว่ารู้จักลูกนางคำนี่ไหม "มันก็คือลูกหยีกวน ที่เธอชอบกินเมื่อตอนเด็กไงเล่า!!"

จากนั้น ฉันก็ได้รู้ว่า ลูกนางคำ ในคำเรียกของทางอีสานนี้ มีชื่อเรียกอีกมาก ทั้ง "หมากเค็ง" "เขลง" หรือ "กาหยี" ในภาคใต้...เพื่อนคนใต้บอกว่าต้นหยี เป็นไม้ใหญ่สูงมากถึง 20-30 เมตร อายุยืนเป็นร้อยปี กว่าจะให้ลูกผล ก็อายุกว่า 20 ปี ดอกเล็กสีขาวเป็นช่อใหญ่ ผลกลมรี เวลาสุกมีสีดำสนิท-ฉันลองชิมลูกนางคำ หรือลูกหยีสด พบว่าเนื้อในเป็นสีเหลืองอมน้ำตาล รสออกเปรี้ยวๆ เหมือนกินเม็ดวิตามินซี!

ผลดิบของลูกหยี ภูมิปัญญาท้องถิ่นใช้ต้มน้ำดื่มแก้ร้อนใน เปลือกและแก่นย้อมสีให้สีน้ำตาลอมแดง เนื้อไม้ใช้ก่อสร้าง ลำต้นใช้ทำเขียง สำหรับลูกหยีผลสุก เปลือกสีดำที่ร่วงจากต้นสูงลงบนพื้นดิน ชาวสวนจะเก็บลูกหยีเพื่อนำไปแปรรูป ด้วยการนำไปกะเทาะเปลือกออก นำไปผึ่งแดดให้แห้ง เนื้อจะออกสีแดงนิดๆ จากนั้นจึงนำไปกวน หรือฉาบด้วยน้ำตาล...เป็นผลิตภัณฑ์ขึ้นชื่ออย่างหนึ่งของภาคใต้

พวงลูกนางคำ หรือลูกหยี พาให้ย้อนนึกถึง ลูกหยีกวนห่อในกระดาษแก้วสีเหลือง ที่ต้องพกใส่กระเป๋ากระโปรง เวลาไปเล่นกระโดดหนังยางกับเพื่อนๆ ลูกหยีนี่เองที่เติมพลังให้นักกระโดดตัวน้อยๆ คิดถึงลูกหยี-รสชาติเปรี้ยวหวานของวัยเยาว์

(ตลาดเช้า : อำเภอด่านขุดทด จังหวัดนครราชสีมา)